Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
78 Ferklaring van TAFEL XI. Ilaloe dag- en nacluhogen.
Stel, dat wïj door den Almanak bepaalden , dat de Maan op die
plaats, en dus , zoo als men zegt, voor lengte verbeterd, te 8" 10""
door den meridiaan ging, en dat zij 48 minuten veraclitert, of dat zij
er den volgenden dag 48 minuten later inkwam, dan is
de Maansdoorgang voor lengte verbeterd , . 8'» 10™ middelb. tijd,
stel de Tijdvereffening.......-f" 0. 4
doorgang te 8"» 14™ ware tijd,
en de Maans declinatie voor den midd. uit den
Almanak 18° Z. , en de hreedte 25° Z., dan
geeft de Tafel........... 6. 35
approximatieve tijd van opkomst te 1" 39";
voor dezen tijd en de lengte moet men de reeds bepaalde declinatie
verbeteren ; stel, dat wij , deze verbetering met naauwkeurigheid ver-
rigt hebbende, 18° 15'voor declinatie vinden; voor deze declinatie en
de breedte wordt nu op nieuw de tijd uit Tafel XI bepaald.
Dit geeft nog ... 6" 35®
Tafel XIV geeft voor die 6" 35" en de verach-
tering der Maan of 48" .... -f 13
herleide halve dagboog . . 6" 48"
voor lengte verbeterde doorgang 8. 14
dus valt de Maans opkomst voor te*^ ware-tijd.
Volgens het hierboven aangevoerde, zal het nu verder geene zwa-
righeid baren, ook den tijd van den ondergang der Maan te bepalen.
TAFEIi XIA. Verbetering mor den tijd van Opkomst
en Ondergang der Zon.
De straalbuiging is eene der voornaamste oorzaken, zoo als wij ook
vroeger by de verklaring van Tafel XA. (pag. 49) hebben doen opmer-
ken, dat wij de Zon eerder aan den horizon zien, dan zij er inderdaad
is, als ook, dat zij reeds onder is, als zg voor ons eerst schgnt onder
te gaan. Men onderscheidt dan ook hier, even als op de aangehaalde
plaats, en door dezelfde oorzaken, twee soorten van op- en onder-
gang , als: de ware en schijnbare. De eerste wordt door de laatstvoor-
gaande Tafel bepaald; de tweede soort van op- en ondergang, vinden
wij door deze Tafel. Uit het aangevoerde wordt nu gemakkelijk afge-
leid, dat dc straalbuiging of refractie den tgd van het aanwezen der Zon
vermeerdert, of zij doet ons deze vroeger genieten en langer behouden.
Het gebruik der Tafel is eenvoudig: door de breedte en de declinatie
bepaalt men een getal uit dezelve, dit trekt men steeds af van den tijd
van ware opkomst, en telt men bij dien.van ondergang; het verschil of
de som is dan de gezochte tijd van den schijnbaren op- of ondergang.
1. Voorb. Welke zijn de lijden van de ware en schijnbare opkomst
en ondergang der Zon, als zij 18° N. declinatie heeft, en men zich op
52° N. breedte bevindt ?