Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
60 " ' ' 71 1 gemiclcl. is + 1. 9
Ferkl. van TAFELi XA. Ferbetering voor de Amplitudes. -i!)
TAFEIi XA. Verbetering voor de Amplitudes.
De straalbuiging, die wij by de Verklaring van Tafel XX nader
zullen leeren kennen, doet de Hemelligeliamen hooger schijnen, dan de-
zelve inderdaad zijn; dit heeft ten gevolge, dat, als de Zon, of eenig
ander Hemelligchaam, half boven den horizon is, of zich nog in den-
zelven bevindt, zij reeds boven den horizon zal schijnen te zijn. Dc
voorgaande Tafel geeft ons den waren afstand van het oosten of
westen, of de ware Amplitudes, deze zijn, om de gemelde oorzaak,
iets onderscheiden van die Amplitudes, welke men onmiddellijk waar-
neemt, als de Zon aan den horizon schijnt te zijn, en die veelal
schijnbare Amplitudes genaamd worden.
Deze Tafel bevat de verschillen, die er bestaan tusschen de ware en
schijnbare Amplitudes; men kan dus, door de getallen van Tafel XA,
bij te tellen of af te trekken, bij of van de getallen van Tafel X, de
ware Amplitudes tot de schynbare herleiden.
1 Foorh. Welke is de ware en welke de schijnbare Amplitude op
59° 32' N. breedte als het Hemelligchaam 18° 3' N. declinatie heeft?
Volgens Tafel X is de ware Amplitude......37° 31'
'F c ivA r ^o onflei" 59° . . . 67')
Tafel XA geeft naast 18»
jj
dus de schijnbare Amplitude is 38° 40'.
Als de Zon zich in de kim zal vertoonen, zal dus derzelver Amplitude
38" 40' zijn. Deze verbetering is, zoo als uit de Tafel gemakkelijk
is af te leiden, vooral op hooge breedte van veel belang.
Tafels X en XA doen ons meestal het gevraagde met genoegzame
naauwkeurigheid erlangen; moet die schijnbare Amplitude, of ook de
schijnbare tijd van opkomst en ondergang, met eenige meerdere zorg
berekend worden, zoo heeft men in den bekenden toppunts-driehoek
buiten de complement-breedte en den pools-afstand van het Hemel-
ligchaam , nog a s derde zijde, eenen boog, welken wij A zullen noemen,
en die gelijk is aan den afstand van het toppunt tot aan het Hemel-
ligchaam, als hetzelve aan den horizon zal schijnen te komen. Voor
de Zon is de boog A gelyk 90° met de straalbuiging en de kimduiking
voor het standpunt van den waarnemer. — Door de bekende rege-
len van de bolvormige driehoeken, wordt, in den gezegden toppunts-
driehoek, de hoek aan het toppunt berekend, en door dezen het
gezochte Amplitude bepaald.
De oplossing van het volgende voorbeeld, zal het aangevoerde nader
ophelderen :
2 Foorb. Op 59® N. breedte, de Zon bij haren op- of ondergang
19° N. declin. hebbende, vraagt men de schijnbare Amplitude, als
men zich 8 ellen boven het oppervlak der zee bevindt?
90°. — 59° geeft 31°, als complement-breedte,
90° — 19 » 71, als pools-afstand; zijn breedte cn declin.
ongelijknamig, zoo is de pools-afstand gelijk aan de som van 90° cn
de declinatie.
7