Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
42 Verklaring van TAFEli IX. De breedte door twee hoogten.
waarnemingen in liet dadelijke op te lossen, en de breedte, waarnaar
men vraagt, te vinden, verbetere men eerst de gescbolene hoogten, of
lieileide dezelve, bijvoorb., door Tafel XVI tot ware hoogten, en
bepale door den Almanak de declinatie der Zon vóór den middag op
de plaats der waarneming; de regel ter verdere oplossing, door de
methode van dotjwes, is nii deze:
1**. Neem de som van de logarithmen der secanten van de gegiste
breedte en van de declinatie, tot slechts 5 cijfers; noem die som A.
2". Het verschil der sinussen van de ware hoogten, uit Tafel V, en
voor dit verschil den log, uit Tafel I,
3". Neem uit de Tafel den log. ^ verL tijd.
4". Tel te zajnen: het getal A, den log, § verL tijd en den log, van
het verschil der sinussen (2°); de som, in den logarithmus middel-tijd
opgezocht, geeft den middel-tijd.
5®. Neem het verschil tusschen dezen tijd en den reeds bepaalden
halfverloopen tijd, en voor dit verschil ^ uit de Tafel, den log, rijzing-
tijd^ dien men met het getal A vermindert; de rest, als een log, be*
schouwdj geeft door Taf, I een getal, dat men bij de natuurlijke sin,
der grootste hoogte voegt; de sorn, die alsdan verkregen wordt, is de
cosinus van den middags afstand der zon van het toppunt, die, met
de middag s'déclinât ie vermeerderd of verminderd, de breedte der 'plaats
geeft,
In dezen algemeenen regel veronderstelt men, dat het schip
tusschen de twee hoogte - metingen niet van plaats is veranderd;
wil men echter naauwkeurig werken, zoo dient men, als de hoogten
op verschillende plaatsen zijn waargenomen, de verandering van
plaats, tusschen het meten der hoogten, ook in aanmerking te nemen,
ten einde de hoogten te kunnen beschouwen, als op eene plaats te
zijn gemeten. In het algemeen kan men te dien aanzien onder an-
deren aldus te werk gaan. De kleinste hoogte herleidt men tot de
Schijfahrtslcunde (**) zegt te dezen aanzien: »Diese negativen Logarithmen sind weder
in der Douwesschen Tajel, noch in den Englischen tables Requisites und überhaupt
in keiner der üeemans-Tafein , die uns zu Gesicht gekommen sind y richtig ausgedrülct,*'
Dit verwijt is naar ons inzien wat slerk, en althans, volstrekt niet toepasselijk op
de eigene Tafel van DouwES; de oorspronkelijke uitgave van DOU'WES, heeft slechts
twee logarithmen, die vau 30« en 60», die aan dezen negatieven toestand onderworpen
zouden zijn, en deze twee heeft hij ook negatief gesteld, namelijk de log. rijz. van 30«
is bij hem gelijk aan — 6Q346, en die van lm = — 02140. De overige logarithmen rijzing
geeft hij op, als in eenen positieven toestand. De oorspronkelijke uitgave, van DO0-
WEs Zeemans-Tafelen, is, naar het octrooi te rekenen, van 1761. Bij deze klagt vau
het genoemde Handl)oek is het merkwaardig, dat men juist al de negatieve logarith-
men, die hetzelve o|) bl. X opgeeft, ook alle, zonder ééne uitgezonderd, vindtinden
druk van Doüwes Tafelen; er zijn dus, in dezen 2«» druk, die den schrijvers van
de genoemde Zeevaartkunde niet bekend zal geweest zijnj elf negatieve logarithmen
meer, dan in den druk.
(%) Handbuch der Schiffalirislunde, p,XK. Vorbericlit über das Gebrauch der See-
m ans'Tafeln. — Hamburg, 1S24.