Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
40 Verklaring van TAFEL IX. De breedle door ticee hoogten.
voorh. op pag. 86 lieblien gedaan. De tweede wyzc kan dienen, als
men zich op niet meer dan 20 of 30° breedte bevindt; terwijl ééne der
twee laatste oplossingswgze gevolgd dient te worden , als men naauw-
keurige uitkomsten verlangt, of zich op meer dan 50° breedte bevindt.
TAFElj IX. Het vinden van den waren tijd en de
breedte door twee hoogten.
De wijze om de breedte en den tijd te vinden, volgens de rekenwijze
van onzen landgenoot coiinelis douwes , wordt in vele werken over
de Zeevaartkunde verklaard. Kortelijk zullen wij hier zijne kunst-
getallen: log. half verhopen - tijd, log. middel- tijd en log. rijzing - tijd,
allen vervat in Tafel IX, doen kennen en derzelver toepassing door
een voorbeeld ophelderen.
In de eerste kolom van deze Tafel vindt men de graden en minuten, in
de tweede den tijd, naar evenredigheid van 15° op 1", uitgedrukt in uren,
minuten en seconden, eerst van 4 tot 4', dan van 8 tot 8' en einde-
lijk van 10 tot 10' toenemende, hierop volgen de logarithmen der Tafel
met derzelver evenredige deelen voor 1* tijds, enz. Douwes heeft de
logarithmen dezer Tafel het eerst ontworpen, en dezelve van 30 tot
30' berekend; steenstra heeft dezelve uitgebreid , en het is aan dezen
zoo ijverigen geleerden, dat wij de tegenwoordige kunstgetallen ver-
schuldigd zyn. {Zie Benoodigde Tafelen, enz., door steenstra en floryn,
pag. XXIX). Wij hebben de evenredige deelen, wier kolommen wij
met de letters E. D. aanduiden, voor 1' tijds, enz. berekend, en deze
tusschen de kolommen geplaatst, waartoe dezelve hehooren. Voor den
log. J verl. tijd en log. middel-tijd zijn de evenredige deelen gelijk, cu
dus deze midden tusschen dezelven geplaatst; de eerste zijn echter voor
grooter wordende tyden afnemend; derzelver evenredige deelen moeten
dus afgetrokken worden; terwijl die van den log. middel-tijd, als mede
die van den log. rijzing-tijd, beide steeds grooter wordende, altijd
bijgeteld moeten worden.
1 Voorh, Stel, men vraagt den log. ^ verloopen-tijd voor 1"36'"36'?
Zoo vindt men, op pag. 147, in de tweede ko . onder 1" 36*" en naast
86» als log. i verloopen-tijd 0,38814.
2 Voorh. Neem aan, dat men 3,96599 als log. rijzing-tijd heeft op-
gegeven , en men den tijd van denzelven vraagt ? Zoo vindt men, dat
deze log. tot 1"39'"20' behoort.
3 Voorb, Voor 1" 44™ 42« wordt de log. middel-tijd gevraagd ?
Log. middel-tijd voor 1" 44'° 40' = 4,94545
evenredig deel voor 2' = 13
4,94558, zijnde de log.
middel-tijd van 1" 44" 42».
4 Voorh. Den log. rijz. tijd te vinden voor 2" 29™ 34»?
Log. rijz. tijd voor 2" 29n'28» = 4,31225
nog voor 6', als E. D. . ._^
cn dus de gevi'aagde log. rijz. tijd = 3,31281.