Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
55 F'erklaring van TAFEL TII. De Schuinsche KoertreJtening.
TAFEIj Vm. Om de Afwijking in lengte te veranderen
en omgekeerd.
Deze Tafel bevat de Afwijking in lengte overgebragt, voor verschillende
parallel- of breedte-cirkels. De graden der breedte, die in de Tafel
middel-breedten genoemd worden, gaan van graad tot graad tot 60" en
vervolgens in kleinere deelen voort. Beschouwt men de eerste kolom als
minuten of als tiende deelen van minuten, zoo zgn ook de volgende
kolommen als minuten of tiende deelen van minuten aan te merken, enz.
Toen men nog alleen naar het plat rekende, noemde men altijd dat-
gene, hetwelk men oost of west in mijlen van den meridiaan geweken
was, afwijking; deze benaming, die wij reeds boven meermalen ge-
bezigd hebben, bestaat nog; zij duidt evenwel steeds aan, dat men dc
rekening naar het plat heeft ingerigt; zoodra die afwgking behoorlijk
naar het rond is herleid, wordt dezelve veranderde lengte genoemd;
tot die herleiding dient vooral deze Tafel.— De zeilingen of zeilaadjes,
noord en zuid, of oost en west, worden , zoo als wij bereids opmerk-
ten , gemakkelijk opgelost. Voor de breedte, of de verandering N. en Z.,
rekent men steeds 15 mijlen op eenen graad; niet even zoo is het met
de veranderde lengten; vallen de zeilaadjes O. of W. op meer dan 4°
van de Linie voor, zoo moet men noodwendig de afwyking tot lengte
herleiden, of bepalen hoe veel minuten lengte de verkregene minuten
afwijking zijn. In de leerboeken voor de Zeevaartkunde wordt aange-
toond, als men de veranderde lengte L, de verheid of afwijking oost of
west A en de breedte B noemt, dat
L. = sec. B. -f- A.; of in log".
log. verand. L. = log. sec. B. -f- log. A.
Wil men nu 15 mijlen afwijking, gezeild op de breedte van 30°, tot
lengte brengen, zoo heeft men ;
de log. sec. der breedte of van 30" == 10,0624694 -
vermeerdert met den log. 60' (=15 M) = 1,7781513
1,8406207 zijnde dit de log.
van 69',3 of 1"9'18" = Ver and. lengte.
Het blijkt dus, dat men door 15 mijlen op den parallelcirkel van 30"
te zeilen, niet 60'maar 69',3 in lengte verandert. Oj) dezelfde wijze,
als wij hier voor 30" breedte en 60' afwijking gerekend hebben , kan
men met 1" breedte en 1' afwijking beginnen, en op die wijze
voortgaande, onze Tafel VHI zamen stellen. Daar sec. B. =r
is, zoo kan men ook zeggen, dat de grootheden in deze Tafel gevonden
worden door de formule —^^^^^—.
cos. br.
Het opzoeken in de Tafel kan geene zwarigheid veroorzaken: onder
30" breedte of middel-breedte viiidt men, even als wij door berekening
(•) De Afwijking kan ook, door Tafel VII, tot lengte herleid worden, als men onder
de breedte als koers cn voor de Afw., als breedte, de verheid opzoekt; aldus vindt
men onder 30' naast 60' als verheid 69',2 cn dus de veranderde lengte 69',2 of 1" 9'.
5