Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
28 Fm-klaring van TAFEL VII. Da Schmmche Koertrehening.
en afwijking gevonden, door eenige afwijking der Tafel te deelen door de
naast dezelve staande veranderde breedte.
Stel, bijv., men heeft 52',O verand. breedte en 30',0 afwijking, zoo
heeft men voor quotiënt ' = 0,577, eene grootheid , waardoor
Oit ,0
men, door de Tafel, den koers kan bepalen, die men met de gegevene
grootheden heeft gehouden, zijnde hier, als wordende bij de 2|'i'' streek
gevonden, de koers: 2|. — Het hier aangevoerde betrekkelgk dit
getal volgt onmiddellijk uit den driehoek, waarvan de getallen-waar-
den in de Tafel zijn opgenomen, want men heeft:
verand. br.: R. (of 1)—Afwijk.: Tang. Koershoek; dus Tang.K— '
Deze Tafel kan in vele vraagstukken der zeevaartkunde gebezigd
worden, en ook in het algemeen dienen, om door de opgaven van
twee termen van eenen regthoekigen platten driehoek de overigen te
vinden. Als men eene grootheid vermenigvuldigt met de sin., cosin.,
tang., cotang. , secans of cosec. van eenigen hoek, zoo kan men de
grootte van het product mede door de Tafel bepalen, als namelgk de
opgegevene termen in de Tafel voorhanden zijn. Bijvoorb., stel ar=25
X sin. 56° 15', zoo vindt men, op de S"*® streek (zijnde 56° 15') in de
kolom afwijking opgegeven naast 25 voor de grootte van a=r20,8; had
men met de cosin. moeten vermenigvuldigen, zoo zoude de kolom
breedte het gevraagde product geven. Vermenigvuldigt men met de
tangens, zoo zoekt men bij de gegevene streek de gegevene grootheid
op in de breedte, en de afwgk. is alsdan de gezochte grootheid. De
waarheid van deze en meer andere dergelgke opgaven kunnen gemak-
kelijk aangetoond worden, als men de gegevens der Tafel slechts in
eenen platten driehoek overbrengt, en naar aanleiding der Trigonome-
trie de evenredigheden in vergelijkingen overbrengt.
Het voorname doel met deze Tafel is echter het oplossen der vraag-
stukken , die men bg de schuinsche koersrekening aantieft.
De koersen, die men op zee zeilt, kunnen voornamelijk aldus ver-
deeld worden: 1°. koersen noord of zuid; 2°. oost of west; en 3°. tus-
schen een dezer hoofdstreken. Deze koersen zijn of naar het Plat of
naar het Rond; wg zullen hier alleen de eerste soort behandelen, en
de berekening van de schuinsche koersen naar het rond uitstellen tot
de verklaring van de volgende Tafel.
De koers, aan het hoofd der Tafel, is altijd van het noorden of zui-
den; de afwijking is of om de oost of om de west, al naar mate men
om de oost of west veranderd is, en even zoo is de veranderde breedte
noordelijk of zuidelijk, naar dat de koers om de noord of zuid geweest is.
Als men regt N. of Z. zeilt, is de veranderde breedte gelijk aan
de gezeilde verheid. Zeilt men regt O. of W., zoo verandert men niets
in breedte en de afwijking is alsdan gelijk aan de afgelegde verheid.
In de eigenlijke schuinsche koersen, of die van de derde soort,
kunnen onderscheidene termen bekend gegeven zijn, als: bijvoorb., de
koers en de verheid, de koers en de veranderde breedte, enz., dit
geeft aanleiding, dat men deze berekening in onderscheidene gevallen
verdeelt; de voornaamste derzelve zullen wg hier kortelgk herinneren.