Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
Verklaring van TAFEIi VII. Da SchuhuchQ Koersrckenimj, 27
Deze Tafel hevat dus juist de vier zaken , welke men in de scluiin-
selie koersrekeninjT heliandelt, als: Loven of beneden in elk Tafeltje
den koers f uitgedrukt in frraden en minuten en in streken; verder in
de eerste kolom de verheid, en in de veranderde hreedte
en de afwijking. Als nu slechts twee van deze vier termen Lekend zijn,
kan men met hulp van dezelve, door de Tafel de twee andere vinden.
Is er, LijvoorL., op 3| streek, of met eenen koershoek van 41° 15',
48' (zijnde 12 mijlen) gezeild, zoo vindt men op gezegde 3| streek
naast 48 als verheid voor veranderde breedte 36', 1, en als cificijking
81',7 ; is de koershoek het complement van den genoemden hoek,
of 4| streek, dan moet men die streken, als zijnde grooter dan 4 streken ,
beneden aan de bladzijden zoeken , en vindt men voor k^^verheid, in het
Tafeltje van 4} streek, voor veranderde breedte 31',7 en voor afwijking
36',1, Al naar dat men de eerste kolom aanmerkt, worden ook de
twee volgende; neemt men aan, dat de verheden minuten zijn, zoo
zijn ook de veranderde breedte en de afwijkingen minuten; in het
algemeen : neemt men eene der kolommen van Tafel Yll aan ah eene
zekere lengtemaat, zoo zijn ook de twee andere van die zelfde maat en
tiende deelen derzelve. Op de 5'^® streek hebben wij dus :
100' verheid geeft 55',6 veranderde breedte en 83',1 afwijking, of
25 mijlen » » 13,9 mijl » » » 20,8 mijl, »
Welke beiden volkomen overeenstemmen, zijnde uitgedrukt in mi-
nuten , of deze, tegen 4 minuten voor 1 mijl, tot mijlen herleid.
De verheid strekt zich in onze Tafel tot 120 uit; het is onnoodïgde-
zelve verder uit te breiden; overtreft eene opgegevene verheid de grens
der Tafel, zoo deelt men die verheid door eenig getal, tot dat de uit-
komst in de kolom verheid der Tafel gevonden wordt, en men bepaalt
vervolgens voor de uitkomst de veranderde breedte en afwijking, die men
dan echter heiden daarna met den gebruikten deeler vermenigvuldigt. Stel ,
men zeilt met eenen koers van 2| streek of 30^ eene verheid van 420',
zoo deelt men die 420, zijnde te groot om in eens in de Tafel te wor-
den opgezocht, door eenig getal, bijvoorb., door vier, en men bepaalt
voor de uitkomst 105 de verand. breedte en afwijking aldus:
voor 105 verh. als verand. br. 90,9 en voor afw. 52,5
-C4 -C4
dit geeft » 420' » » » » 363',6 en » » 210',0.
Zoekt men nu 420 in meer uitgebreide Tafelen , of onmifldellijk door
berekening, zoo krijgt men 363',7 voor veranderde breedte en 210',O
voor afwijking , dat in deze groote en buitengewone verheid slechts
jxï van eene minuut in de veranderde breedte verschilt. Het zou der-
halve eene zeer weinig nut aanbrengende zaak zijn geweest, meerdere
uitvoerigheid aan deze Tafel te hebben gegeven,
In het hoofd van elke afdeeling der Tafel, door de verschillende
streken als daargesteld, vindt men eene grootheid aangeduid door get,
of Tang. K,, zijnde, zoo als men het ook noemt, het getal of de
natuurlijke tangens van den koers, voor 1 als radius. Bijv., bij 2| streek,
pag. 121, is hetzelve 0,577; dit getal is de natuurlijke Tangens van
den koers; hetzelve wordt gemakkelijk voor elke veranderde breedte