Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
VerkU van TAF. V en VI. De natuurl. Sinuaten, De vergr. breedte. 25
Om de sinussen voor hoeken te ])epalen, tot seconden toe gegeven,
handele men in alles gelijk in de bewerking, vroeger op pag. 14 enz.
opgegeven, voor de goniometrische lijnen van Tafel III; ook Tafel II
kan bij interpolatie hij deze Tafel in gelijken zin van dienst zijn.
Het is echter gemakkelijker de natuurlijke sin. alsdan door de sinus
versus te bepalen, hetgeen wij in de verklaring van de XXXIX' Tafel
nader zullen aantoonen.
TAFEIi VI. De vergrootende breedte, ofmeridiaans deelen.
Deze Tafel bevat, voor eene bolronde Aarde, van min" tot min" de
vergrootende breedte, uitgedrukt in minuten en tiende deelen derzelve.
Bijvoorb. 25® = 1500', en in vergrootende deelen is 25°, volgens de
Tafel, 1550',0. De getallen dezer Tafel kunnen gevonden worden door
de natuurlijke secanten van minuut tot minuut bg elkander op te tellen.
Bg voorbeeld :
Sec. O» I' = 1,000
» 0. 2 = 1,000
» 0. 3 = 1,000
» 0. 4 = 1,000, enz.
Als men nu de secanten voor de twee eerste minuten bij elkander
telt, heeft men de vergrootende breedte voor 0°2', voegt men hierbij
de secans voor 0° 3', zoo heeft men de vergrootende breedte voor 0° 3'.
Op deze wijze voortgaande, krijgt men voor 84° O, als vergrootende
breedte, 10137',0; de natuurlijke secans voor 84" 1' is 9,59332, dit
getal gevoegd bij de vergrootende deelen voor 84°, zoo heeft men voor
84° 1' als vergrootende deelen in min" het getal 10146',59332 of 10146',6,
hetwelk met dat in de Tafel overeenstemt, als men zich namelijk alleen
tot tiende deelen van minuten bepaalt.
In de schuinsche koersrekening, maar ook voornamelijk in de zamen-
stelling der ronde kaarten, of kaarten naar mercator's wijze ontworpen,
heeft men deze vergrootende breedte of meridiaans deelen noodig. —
Zullen de zeekaarten voor den zeeman van eene nuttige toepassing zijn,
dan moeten de meridianen , die men op dezelve vindt of op dezelve
kan veronderstellen, allen evenwijdig loopen, zonder dat, kunnende
koerslijnen door geene regte lijnen voorgesteld worden. Neemt men nu
inderdaad de meridianen evenwijdig , zoo worden daardoor de graden
van lengte van jjunt tot punt naar de polen te groot genomen. Aan
den Vlaamschen Aardrijkskundigen g. jiercator zijn wij het denk-
beeld verschuldigd, om de graden van breedte in dezelfde even-
redigheid te vergrooten, als de graden van lengte, door het genoemde
evenwijdig stellen, telkens meer en meer te groot genomen worden;
door die vergrooting der breedte-deelen wordt de evenredigheid tusschen
de graden van lengte en breedte hersteld. Het is aan den Engel-
schen geleerden whicht, dat wij de theorie dezer zaak te danken
hebben. Wij zullen het gebruik van de vergrootende breedte bij
de schuinsche koersrekening nader doen kennen bij de verklaring
van Tafel VHI.