Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
192 Iets over den tijd in het algemeen en deszelfs herl. in het hijzonder.
jaarboeken opgegeven (zie bl. 118); dezelve is gelijk aan het verschil
tusschen de ware en middelbare regte opklimmingen der zon; welk
verschil men verbetert voor den teruggang der evennachts-punten. De
middelbare tijd kan dus met behulp der tijdvereffening en den waren
tijd bepaald worden, en deze laatste vindt men, zoo als bereids dik-
werf, in dit werk, is aangetoond, door het berekenen vaneenen uur-
hoek, door den doorgang der hemelligchamen, enz.
In de zamenleving diende men zich alleen van den middelbaren-tijd
te bedienen; onze tijdmeters, horologiën, enz. wyzen eenen gelijken
tyd aan; de sterren-tijd verwydert zich te veel van den loop der zon,
en is dus niet voor algemeen gebruik geschikt. De middelbare-tijd
komt derhalve ten dezen alleen in aanmerking, cn het is ook deze tijd,
dien wij met onze tijd-werktuigen het meest geschikt kunnen volgen;
dezelve is nimmer zoo veel van den zonne-tgd verwijderd, dat dit in
het algemeen eenen merkbaren invloed op onze gewone bezigheden
zoude kunnen hebben. Te regt moeten wij dus de verandering in de
zeevaartkundige Almanakken goedkeuren, zijnde dezelve thans niet
meer voor den zonne-tijd maar voor den middelbaren tijd ingerigt.
De zonne-tijd moet dus voornamelijk dienen, om door denzelven den
middelbaren tijd te vinden, en het is vervolgens deze of de middelbare
tijd, waarna alle uurwerken geregeld moeten worden.
Als men 365'',2422181 (*) voor de lengte aanneemt van het Tropische
jaar (Tafel XLIV, bladz. 369), zoo wordt de grootte van den boog,
die dagelijks door de aarde wordt afgelegd, aldus gevonden;
365S2422181 : = 360° : x,
komt ar = 0<>,985647283 = 59' 8^33022,
zijnde dit de grootte van den boog, dien de zon dagelijks in gemiddel-
de regte ojiklimming toeneemt; in eiken middelbaren dag wordt dus
360" 59' 8",330 beschreven, dit geeft:
1" = £60159^^ 150, 0410686 = 15» 2' 27",847;
zynde dit de grootte van eenen boog van den equator, die in 1" mid-
delbaren tijd beschreven wordt, terwijl er in 1" sterren-tijd 15° door
den meridiaan gaan. Om nu de boog van 59' 8",330 tot tijd te maken ,
heeft men: 1" geeft 15°,0410686 of 15°, hetgeen tot deze evenredig-
heden, ter herleiding, aanleiding geeft:
15°,0410686 : 59' 8",33 = 1" : ar (= 3" 55S90945) en
15» : 59' 8",33 = 1" : ar (= 3" 56»,555348);
en dus is die boog , in middelbaren tijd 3" 55',90945, of naar den
sterren-tijd 3" 56',55348. De sterren-uren zyn iets kleiner dan de
middelbare , ten dezen heeft men in het algemeen:
24" middelb. tijd = 24" 3"" 56»,55535 sterren-tijd en
24" sterren-tijd = 24"—3" 55»,90945 middelb. tijd of
= 23" 56" 4',09054;
dus : 1" middelb. tijd = 1",00273791 sterren-tijd en
1" sterren-tijd = 0",99726957 middelbaren tijd.
(*) mNCOEüR, Astronomie, p. 88,