Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
148 /''erW.ixin TAFEL XXXVI. Ferh. voor den gang eens Tijdmeterê.
«lagelijksclie verandering in den gang x, zoo is dezelve van den op
den 7''»° = ar, en het horologie is op den 7''"=" vóór 2" 2-» 2' -f- 3%8 + ar,
enz. Den eersten dag is de verandering x, den tweeden moet men
2 ar, den volgenden 3 x enz., den dag 9 ar in rekening brengen.
Deze veranderingen, van den op den 15^°°, worden door deze
rekenkunstige reeks voorgesteld.
ar, 2 ar, 3 ar, 4 ar, 5 ar, enz......9 a?.
De som van al de termen dezer reeks s noemende, zoo geeft s de
grootte van de geheele verandering in den tusschen-tijd der waarne-
mingen te kennen. Deze som is, volgens de leer der reeksen, gelgk
aan de som van den eersten en laatsten term vermenigvuldigd met het
halve aantal der termen, of
.» = (ar + 9 ar) = 10 a? X = 45 ar.
Den was de dagelgksche loop 3',8, dit geeft in 9 dagen (van de
6<ioa op den 15^"') 34»,2, dat het horologie, indien de gang onveran-
derd ware gebleven, op den 16^°° nog meer vóór zoude zgn. Vol-
gens de onmiddellijke waarneming bleek het echter, dat het horologie niet
2" 2-» 2' -f- 34»,2 of 2» 2°' 36»,2 maar 2" 2» 45»,2 vóór was, het verschil
dezer twee tgden is 9',0, zgnde juist de som der veranderingen of de
grootte van Men heeft dus :
45 ar = 9»,0
- - = ^ = 0S2.
Wij zien dus, dat het zee-horologie geene dagelijksche verandering van
— 3»,8 heeft gehad, maar dat die verandering, in de veronderstelling
van eene gelgkmatige toeneming, zich dageligks met 0%2 heeft vergroot.
Wanneer wij ons nu de vraag voorstellen: hoe veel het horologie den
14den "vyras, dan hebben wg, naar de verandering van den of
eerst opgegeven' gang alleen werkende : 3%8 X 8 of 30',4 voor veran-
dering in de aanwijzing van den Tijdmeter, of, dezelve zou op den
j4dcn 2" 32%4 vóór zijn. Deze wijze van rekenen, veronderstelt
echter eenen gelijken gang; wij hebben gezien, dat die dagelijks ar
seconden verandert, hetgeen in 8 dagen (of het verschil tusschen
14 en 6) geeft :
ar-|-2a?-l-3ar-f-.....8arj
de som dezer termen s' noemende, hebben wij als boven:
Q
= (ar-fS ar) 5< — = 9a?x4 = 36 ar.
De waarde van ar bereids gevonden zgnde, zoo wordt die van s' hier
door gemakkelijk bepaald.
= 36 a? = 36 x O»,2 = 7»,2.
Deze 7%2 wordt nu bggeteld, en dus was het horologie op den 14^'"
vóór 2" 2"" 32%4 + 7»,2 = 2" 2"> 39»,6.
Den 12^®" krijgt men op die wgze:
2"» 2' -f- 3»,8 X 6 = 2« 2» 24'8j