Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
139 Ooer de Tijdmeters.
op eeïi bepaald lijdsllp, bij voorbeeld, op den dag der afgifte, vóór-
of na is, op den lijd van Greenwich of eene andere plaats, waarvan
de lengte bekend is, bijv. van Amsterdam, Rotterdam y enz. Ten
andere, moet dat berigt den gemiddelden dagelijksehen gang van den
Tijdmeter doen kennen. Of bij afgifte van eenen Tijdmeter moet een
duidelijk ingevuld berigt medegedeeld worden : bevattende de stelling
cn den gang van den Tijdmeter. Eenige dagen, bijvoorb., tien of
twaalf, voor dat men de reis aanvaardt, late men de Tijdmeters aan
boord brengen; dezelve worden vervolgens in hunne vaste plaats goed
bevestigd, en, zoo spoedig de omstandigheden dit slechts toelaten , be-
gint men deze werktuigen waar te nemen en den gang na te gaan.
liet is gelieel verkeerd te veronderstellen, dat steeds de gang vau
eenen Tijdmeter aan boord dezelfde zal zijn, als die, welke men kort
te voren aan den vasten wal, of op eenig Observatorium, heeft waarge-
nomen, of met andere woorden: de zee-gatvg van eenen Tijdmeter ver-
schilt niet altijd maar echter dikwerf, met den latïd-gang. Eu niettemin
<lit, maken evenwel vele zeelieden weinig werk, om den gang van
hunnen Tijdmeter aan boord te leeren kennen, en vele beliouden den
opgegeven gang van den observateur of horologiemaker gedurende een
groot deel der reis. Ook zij men indachtig, dat met den tijd of
allengskens, de gang van de meeste Tijdmeters verandert, en dezelve
snliier altijd eene kleine toeneming of afneming in gang ondergaan.
Wij hc])bcn voorbedachtelijk het bepalen van den gang des Tijdmeters
zoo uitvoerig verklaard, als ons plan hier slechts even gedoogde. Dien
gang te kennen^ is even zoo belangrijk , als het werktuig zelve te bezitte7i:
van daar, dat men, zoo vaak zich de gelegenheid daartoe aanbiedt,
<lien gang op nieuw moet trachten na te gaan, en ook dan voornamelijk,
als men door eenig verscliil in breedte, aanmerkelijke verandeiing in
temperatuur heeft ondervonden , is het bepalen van eenen nieuwen zee-
CAKG veelal zeer noodig.
Eindelijk zoude het eene hoogstwenschelijke zaak zijn, dat men bij
eiken Tijdmeter, of stel derzelve, een goed seconden-horologie bezate,
len einde dit lot het overbrengen van den lijd te kunnen bezigen, ea
niet den Tijdmeter, zoo als somtijds wel eens gebeurt, hetgeen echter
steeds len hoogste is af te keuren, bij de waarnemingen hiertoe zelve
te gebruiken.
Bij de Uitgeefster dezes heb ik verkrijgbaar gesteld Tijdmeters-Jour-
nalen, ten oogmerk hebbende alles op te leekenen, wat in eenige
betrekking slaat tot de Tijdmeters en de vinding der lengte door dezelve.
J)it Tijdmeters-Journaal hebben wij van eenige algemeene Opmerkingen,
betrekkelijk de Tijdmeters en het vinden van den gang derzelve , doen
voorafgaan, als mede hij hetzelve gevoegd eene opgave vau breedte en
lengte van eenige plaatsen, voornamelijk kunnende dienen, om de
gangen der Tgdmeters naar dezelve te bepalen.
Het eerste deel onzer vraag, bladz. 117, om de lengte te vinden,
zijnde het bepalen van den tijd aan boord, is niet alleen opgelost, maar
ook daarbij tevens aangetoond, op welke wijze men den tijd als het ware
door naauwkeurige uurwerken of tijdmeters, na het bepalen van der-
zelver gang, bewaren kan. Het tweede deel der genoemde vraag, den
lijd op ccne andere plaats bekend tc verkrijgen? wordt opgelost, door