Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
138 Ooer de Tijdmeters.
zame Tijdmeters vervaardigen. Bij liet aankoopen van Tijdmeters , zij
men dus omzigtig en men voorzie zieli alleen van zulke Tijdmeters ,
welke door deskundige en bevoegde personen , die ook daartoe de be-
lioorlijke gelegenlieid moeten bebben, eenige maanden onafgebroken
zgn onderzoelit. Men neme bij bet aankqopen van Tijdmeters toch vooral
in acht, dat het middelmatige hier van weinig waarde is: eek tijdmeter
moet goed zijx, anders is het beter. geei«' tijdmeter te bezitten !
Iu de plaatsing van de Tijdmeters aan boord zij men bedacht, dat de
magneetkracht van de kompas-naalden en andere kunstmagneten, als
ook van het nabij zijnde ijzer op den gang van de Tijdmeters invloed kan
hebben, en dus zorge men, dat dezelve zoo veel mogelijk buiten den
magnetischen werkkring der genoemde ligchamen geplaatst worden.
Ook moet het bepalen van de plaats, waar men de Tgdmeters bestendig
wil doen verblijven, met zorg geschieden ten aanzien der beweging van
het schip, en zoo mogelijk die plaats daartoe gekozen worden, waar de
beweging het minst en het regelmatigst is: zijnde die plaats het naast bij
het midden van het schip. Het is niet zeldzaam, dat men de Tijdmeters
in eene lade stelt : dit is ten hoogste af te raden; het in- en uithalen
der lade, zal dit werktuig aan schokken blootstellen, die niet dan ver-
derfelijk voor hetzelve kunnen zijn. De Tijdmeter eenmaal voor goed
geplaatst zijnde, zoo moet dezelve die plaats zoo lang mogelijk behou-
den , en aldaar , of in derzelver nabuurschap , alle zware dreuningen of
schokken vermeden worden. Bij het doen van kanon-schoten moeten
de Tijdmeters gedurende dien tijd stil in de hand gehouden worden.
Bij het verdragen , moet ook niet verzuimd worden , de Tgdmeters in
ileszelfs beugels in de kasten vast te zetten ; het niet vast zetten van
de Tijdmeters bij het verdragen of transporteren doet dezelve zware
slingeringen ondergaan , die het werktuig somtijds nadeel toebrengen
en den gang aanmerkelgk kunnen doen veranderen.
Op gelijke tijden moeten de Tiydmeters , zoo mogelijk met dezelfde
hand gelijkmatig opgewonden worden; hij het opwinden zorge men,
vooral bij zak-tijdmeters, dat de sleutel in den Tijdmeter rond ge-
draaid worde , en het werktuig niet om den sleutel. De doos-tgdmeter
moet, wil men denzelven opwinden, met de linkerhand zachtkens in
het kastje omgewenteld worden ; na de opwinding stelle men denzelven
met bedaardheid weder in deszelfs horizontalen stand terug, en nimmer
moet men , na de opwinding, hem in eens loslaten , want hierdoor
zoude het werktuig wel voorzeker, na eenige slingeringen, den ge-
noemden stand herkrijgen, doch ook tevens gevaar loopen, van be-
dorven te worden. Men teile bg de opwinding de omdraagingen,
hij de laatste vooral ga men met omzigtigheid te werk, en houdt
eerst dan op, als men voelt, dat men sluit. Was een Tgdmeter door
het niet opwinden afgeloopen, zoo wordt denzelven opgewonden, in
de beugels vast gezet, en vervolgens eene beweging als om de as van
den grooten wijzer gegeven. Tegenwoordig kunnen de goede Tijdmeters
allen ruim twee etmalen loopen; zij worden echter eiken dag opgewon-
den, en de zoogenaamde achtdaagsche Tijdmeter etninsial in de week.
Bij de ontvangst van eiken Tijdmeter behoort men van hem, die
denzelven heeft waargenomen, eene mededeeling te ontvangen, bevat-
tende : Ten eerste, eene opgave van den juisten tijd, die het werktuig,