Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
136 Den gang van eenen Tijdmeter ta hepalen.
2°. Middelbare-tijd ... 8" 10°
Tijdmeter n°. 159 wees aan . . 9. 50. 40
dus de Tijdmeter vóór ... 1" 40™ 35'; of de aanwijzing of
tijd van dezen Tijdmeter is — 1" 40® 35'.
Past men op dit na- of vóórzijn van den Tijdmeter den lengte-tijd
toe, of bepaalt men : hoe veel de Tijdmeter, op het oogenblik van den
middag van Greenwich, vóór of na is met betrekking tot Greenwich,
zoo heeft men van den Tijdmeter, hetgeen dezelve vóór of na is op
den tijd van Greenwich, of zoo als dit thans vrij algemeen wordt ge-
noemd den stand of de stelling van den Tijdmeter voor Greenwich.
Heeft men op deze wijze met alle naauwkeurigheid de aanwijzing
van eenigen Tijdmeter bepaald, zoo herhaalt men die bepaling na
verloop van eenigen tijd op nieuw en zoo dikwerf mogelijk-; is nu de
Tijdmeter op die oogenblikken van vergelijking met den middelbaren-
tijd gelyk , of zijn alsdan de verschillen gelijknamig en gelijk, of de
standen even groot, zoo heeft de Tydmeter geüik aan den middelbaren-
tyd geloopen; bestaat er echter eenig verschil tusschen de onderschei-
dene verschillen, door vergelijking op verschillende oogenblikken ver-
kregen, zoo kan men dit herleiden tot 24"^ of één dag, en op die wijze
berekenen , hoe veel een Tijdmeter in 24" vóór of na loopt : hetgeen
men dan deszelfs dagelijkschen gang noemt. Loopt de Tijdmeter na,
zoo duidt men dit aan door het teeken en loopt hij vóór door —.
Bg deze opgaven van de teekens -j- en —, by den stand en gang, zij
men indachtig , dat dezelve door sommigen omgekeerd gebezigd wor-
den, en dat alsdan + vóór en — na beteekent; het belang der zaak
vordert, dat men zich niet vergisse, en bij den ontvangst van den
stand en gang van eenen Tgdmeter wel opmerke of onderzoeke, in
welken zin de teekens beschouwd moeten worden.
Tot nadere opheldering van het bepalen van den gang der Tijd-
meters , kunnen de navolgende voorbeelden strekken :
Den 17° Julij was een Tijdm. te 8" 's m. (op den M, tijd) vóór (of—) 3" 10" 12'
» 18 » » dezelve ))8"'sm. » » » »oor(of—)3.10. 12
O" O-" O';
deze Tijdmeter heeft dus, in het etmaal van den 17 op den 18'^""'Julij,
geiyk aan den middelbaren - tijd geloopen.
Den Maart te 9"'s morgens is de stand eens Tijdmeters — 3" 12" 4»
» 10 » » 9" » » » » van denzelfden— 3.10. 4
in 7 dagen na geloopen......of -f- O» 2" O';
zoo heeft men :
7d . la = 2° : ar™;
komt X = 17',14, dat de Tgdmeter dagelijks vertraagt, of de dage-
Igksche gang van dezen Tgdmeter is 17',14.
Den 10^°" Julij was te 10" 12" 20' N". 83 na . of + 2" 4" 8'
» 19 » » » 14. 8. 50 » » na . of -f- 2. 8. 9
in 9^ . . .3« 56® 30' is dezelve na geloopen 4- 4" 1';