Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
130 Verkl. van TAFEIj XXXV, Verhel, voor de oveyeeustemm. hoogten,
TAFEL XXXV A eu XXXV B. Verbetering voor de
overeenstemmende {corresponderende) hoogten.
Indien men, in den loop van eenen dag, de zons declinatie onveran-
derlijk stelt, heeft de zon Lij gelijke hoogten, oost en west van
flen meridiaan, ook gelijke uurhoeken. Stel, dat een horologie oftyd-
meter O™ wijst, als de zon 30® O' Loogte Leeft, en dat Lij de na-
middags hoogte, weder van 30®, dat zelfde horologie 4^40"' aantoont,
dan moet, de declinatie der zon als onveranderlijk aannemende, de
ware middag juist tusschen die gelijke, corresponderende of overeen-
stemmende, hoogten invallen, of, zoo men vele ochtend-waarnemin-
gen en een gelijk getal overeenstemmende namiddag-waarnemingen
heeft gedaan , zal het gemiddelde van al de ochtend-en namiddag-tijden
het oogenLlik van den middag volgens Let Lorologie geven. Éene
vergelijking van dien tijd van Let Lorologie, of van den tijdmeter, met den
waren-tijd van den middag, geeft dan verder onmiddellijk te kennen:
of Let uurwerk gelgk of ongelijk met den waren-tijd is. Vorens den
waren- of zonne-tyd gaat de zon te O" door den meridiaan j den tijd,
dien Let Lorologie als toen, in Let Lier gestelde voorLeeld, Leeft aan-
gewezen , vindt men op de volgende wyze:
De eerste Loogte volgens Let Lorol. viel voor te 8*" O™ of sterrek. te 20" O"'
» tweede » » » « » » » 16.40 » » » 4.40
som 24"40°' som 24"40™
de Lelftj of Let gemiddelde der tijden = 12^20°» 12a20™,
Toen de zonne-tijd dus . O** 0"^ was,
wees Let Lorologie 12" 20® of 0. 20
derhalve het horologie • . O" 20™ vóór op den zonne tijd.
Het gestelde, in het hier behandelde voorbeeld, kan dan alleen
eenigen schijn van naauwkeurigheid hebben, als tegen de zonnestanden
de zon in éénen dag weinig of niet in declinatie verandert. Indien
de declinatie, byv., grooter wordt, zal, by gelijknamige breedte en
declinatie, de afstand van de zon tot de pool of de pools-afstand ver-
kleinen, en de halve dag-boog na den zons doorgang, of de boog
van middag tot het oogenblik van ondergang, grooter zi.in, dan die,
welken de zon voor derzelver doorgang beschreven heeft. Laat, om
bij dit voorb. van op- en ondergangs-tijd te blijven, de westelyke
dagboog 8" 2^ en de oostelijke 8" O® zijn, zoo zijn deze tijden van
op- en ondergang, naar sterrekundige wijze van tellen , die wij hier
zullen volgen, om Let begin der telling van één tijdstip te Lebben:
opgang te . . 16" 0°^
en ondergang » . . 8. 2
24" 2-^
12" l"'.