Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
Korte aanwijzing betrekkelijk den Almanak ten dienste der zeelieden, 120
Vermenigvuldigt men, ])ij de Maans declinatie, liet in den Almanak
opgegeven verscliil 41",8 voor 10" met 72® (= 1",23, zoo krijgt men
voor het evenredige deel 5' 0",96, dat slechts weinig met het zoo even
gevonden af te trekken deel verschilt.
4°. Bladz. VII en VIII van elke maand van den Almanak bevat, van
dag tot dag voor O" of den middag, de regte opklimming en declinatie
van de planeten Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Om deze ook
voor andere plaatsen en tijden te vinden, bepaalt men met het verschil
voor 24" het evenredige deel voor den tyd op Greenwich; bijv. voor
het gegevene vraagstuk aldus:
Den l;"!" December heeft men voor Venus uit den Almanak,
Den 17^=° te O" R. opklimming 17" 37® 45',0 en derzelver declinatie . 23° 35'55'Z,
verandering in 24" » » +5. 29,0 en verandering . . + 4- 54-
En men heeft dus :
Te O" als regte opklimming . 17° 37"" 45«,0 en voor Z. declinatie . 23° 35'55'
vera. in 24»= + 5" 29»,3 en in 22s2 + 5. 4,2, vera. in 24" — + 4' 54' en in 22",2+4. 32
dus de gevraagde R. opklimm. = 17" 42"" 49',2 en declinatie Z. 23° 40' 27'.
5°. Bladz, 169—179 van den Almanak bevatten de regte opklimming en
declinatie van eenige der voornaamste vaste sterren. In dien voor 1842,
in de veronderstelling dat men de vraag voor Marcab voor dat jaar had
bedoeld , vindt men de gevraagde bogen voor die ster, zijnde « in het
sterrenbeeld Pegasus , op bladz. 179. Deze opgaven voor de sterren zijn
aldaar van tien tot tien dagen te vinden, en die voor de Noord-poolster,
of tt in den kleinen Beer, van vijf lol u/;/" dagen. De invulling voor
niet in den Almanak opgegevene dagen , geschiedt om de kleinheid
der verschillen gemakkelijk op het gezigt.
De regte opklimming van marcab is, den 17^=° December, voor den
gevraagden jare 22" 56™ 57%2 en derzelver N. declinatie 14° 21'53".
Uit eene vergelijking van de R. opklimming en declinatie van Marcab,
van twee op elkander volgende opgaven, big kt, dat in 10 dagen de
eerste 0',1 verkleint, en de declinatie in dien tijd 1" afneemt; het is
duidelijk, dat deze verschillen in 10 dagen te klein zijn, om door
dezelve voor 22",2, den tijd na den 17'^"', het evenredige deel te bepalen.
6°. Er schiet ons nu nog over den doorgangs-tijd der genoemde
hemelligchamen te vinden, en wij hebben te dezen:
a. De doorgang der Zon geschiedt voor elke plaats te O" zonne-tijd ;
vraagt men echter den middelbaren-tijd van den doorgang der Zon, zoo
moet men de tijdverefl'ening voor het oogenblik van den waren middag
berekenen , en deze op O" toepassen. Daar echter in onzen Zeemans
Almanak, de tijdveretfening alleen voor den middelbaren middag is
opgegeven, zoo moet men ten naastenhij, zijnde dit hier genoegzaam,
den overeenstemmenden middelbaren-tijd op Greenwich bepalen ; hier-
voor met alle zorg de tijdvereffening berekenen, en deze dan omgekeerd
naar de aanwijzing van de hoofden der kolommen van de tijdvereffe-
ning in den Almanak, op O" of den zonne- of waren middag toepas-
sen , waardoor dan met alle juistheid den middelbaren tgd van den
middag verkregen zal worden. Om nu het oogenblik van den waren
middag op de gegevene plaats in middelbaren tijd op Greenwich te
bepalen, heeft men :