Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
118 Kurle aanwijzing belrekhelijk dun Almanak ten dienst» der ztclieJen.
Gestelden-tijd aan boord den IS*""" te 8" O™ O' 's morg.
of den 17'^=" te . . . . 20. 0. O 'snamidd.
lengte iu tij.1 .... 2. 12. O west
dus tijd te Greenwich . . 22" 12"* O' na den middag of
22",2 na den middag van den 17^'°.
1°. l)e zons regte opklimming en declinatie., in den Almanak, op
])ladz. n" I. van elke maand te vinden, worden thans voor eiken middag
of O" middelbaren-tijd opgegeven. Bij elk is eene kolom gevoegd, die
verschillen bevatten voor één uur. Dit verschil wordt vermenigvuldigd
met den tijd., die men op Greenwich na den middag telt, het product
wordt gevoegd bij de regte opklimming op den middag ; bij de declinatie
telt men dit product mede bij of trekt men hetzelve af, bij of van de
declinatie op den middag, naar mate, dat de declinatie vergroot of
verkleint; de som bij de regte opklimming , en de som of het verschil bij
de declinatie, geven alsdan de gevraagde regte opklimming of declinatie.
Men vindt, om het gegevene voorb. te berekenen, in den Almanak:
Deii December te O» O' Regte opklimming ... 17" 38™ 59>, 2,
verschil derzelve in l«....................II ,10.
Te Ou O' Declinatie ........ Z. 23° 22' 29'
en versschil in 1"......... . + 5,0.
Daar de Declinatie grooter wordt, zoo is dus dit verschil optellend.
Men heeft dan nu weder, bijv., de zons regte opklimming verandert
of vergroot in 1", blijkens den Almanak 11',1 en dus in 22", 2, zijnde
de tijd op Greenwich op het oogenblik der waarneming, 11»,1 x 22,2 =
246%42 = 4'" 6%42 : welk product bijgeteld wordt bij de regte opklimming
te O" uit den Almanak. Een en ander te zamen brengende, en voor de
declin. op gelijke wijze werkende, krijgt men kortelijk het volgende:
Den 17d«n te O» O' Kegte opkl. = 17" 38"> 59', 2 en declin. = 23° 22' 29'
verand. in 1" = 11',1; dus in 22°,2 4. 6 ,42 verand, in 1"=5' en in 22°,2+1.51
dus is de gevraagde R, opklimm, = 17" 43™ 5»,62, en declinatie Z. 23° 24'20".
2°. De tijdvereffening wordt van dag tot dag in de kolom van de
bladzijde van elke maand opgegeven , in de volgende kolom vindt
men de verschillen voor 1". In het hoofd der kolom wordt verder
opgegeven, of de lijdvereffening bijgeteld of afgetrokken moet worden,
bij of van den middelbaren-tijd. Deze opgave is juist het tegenover-
gestelde van hetgeen men vroeger ten dezen aantrof; wij herhalen
mitsdien nog eens: die opgave geldt voor den middelbaren-tijd, wil
men dus zonne- of waren-tijd tot middelbaren-tijd herleiden, zoo moet
men^ de opgaven van optellen of aftrekken, omgekeerd op den zonne tijd
toepassen. Dc woorden hijtellen of aftrekken tussclien de getallen
somtijds in de kolommen geplaatst, duiden aan, dat de getallen na
dezelve, luiar deze nieuwe opgaven toegepast moeten worden. De tijd-
verefFening wordt door den Almanak op gelgke wijze als de zons-decli-
natie bepaald; het verschil voor 1" wordt door den Greenwichs-üiA
vermenigvuldigd , en bijgeteld of afgetrokken naar gelang de tijdver-
effening vergroot of verkleint.