Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
110 Ooer hel vinden van de Breedie op Zee.
dan gelijk aan de som van de ware hoogte en het complement van d»
declinatie voor het oogenhlik der waarneming.
2°. Om de breedte te vinden door den hoogsten en laagsten stand eener
ster, die tusschen de pool en het toppunt doorgaat, is vooral aan wal
eene zeer geschikte handelwijze. Dezelve bestaat daarin, dat men eene
ster, die niet ondergaat, twee malen schiet, eens ais zij het hoogst en
eenmaal als dezelve het laagst boven den horizon verheven is; de halve
som der ware hoogten is alsdan de breedte.
3 Foorb. Veronderstellen wij , dat men do volgende ware hoogten
der ster « van den grooten Beer verkregen heeft, namelijk voor de
grootste hoogte 60° 14'
kleinste hoogte 15- 4
zoo is som 75° 18f en
de halve som 37° 39' is de N. br. van de plaats dezer waarneming,
3°. De breedte te bepalen door eene Zonshoogte zeer nabij den mid~
dag genomen. Bij de verklaring van Tafel XXXI, pag. 103, daartoe
geschikt, is deze, vooral voor den zeeman hoogst belangrijke, methode
uitvoerig verklaard en door voorheelden opgeiielderd.
4°. Eene Zonshoogte met den tijd derzelve bekend zijnde, de breedte
te vinden. Dit voorstel is van het hoogste belang voor de zeevaart ;
eene gemiddelde hoogte met den overeenstemmenden tijd, zijn iu deze,
met de declinatie, al wat vereischt wordt, en de berekening van het-
zelve is alsdan niet anders, dan de oplossing van eenen bolvormigen
driehoek, waarvan een hoek, met deszelfs overstaande en aanliggende
zijden, gegeven is, en de derde zijde gevraagd wordt. De bekende hoek
is de uurhoek en de zijden zijn het complement der hoogte en de afstand
der pool van de Zon; de gezochte zijde is het complement der breedte,
die door de twee volgende formulen gevonden wordt:
Log. tang, ar = 10 log, cos. uurhoek — log, cot, pools afstand.
Indien men nu, in de toepassing dezer formule, geen acht geeft op
de teekens der goniometrische lijnen, dan moet men x kleiner dan 90°
nemen, als de afstand der pool en de uurhoek beide kleiner of beide
grooter dan 90° zijn; of, zoo als men zegt, x is scherp, als de afstand
en uurhoek gelijksoortig zijn, en stomp als dezelve ongelijksoortig zijn.
Verder is :
Log. cos, y — log. cos.x-\-log. sin.hoogte-\-comp, log. cos. afstand der pool.
In deze is y in soort overeenstemmend met den uurhoek. Het com-
plement der breedte is gelijk de som van x en y, indien de uurhoek
en het azimuth gelijksoortig zijn; deze ongelijksoortig zijnde, neemt
men het verschil. Daar de breedte ten naastenbij , al ware het ook
slechts op eenige graden na , bekend is, zoo zal men in de meeste ge-
vallen onmiddellijk kunnen bepalen, of men de som of het verschil
moet nemen.
4 Foorb, Stel, men is naar gissing op omstreeks 50° jN'. breedie, ais
gemiddelde uitkomsten voor de Zons ware hoogte, te 0° 54® 33" zonne-
tijd , 62° 49' geven , en de declinatie op dien oogenblik 23° 27' N, ge-