Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
106 Over hti pinden van dê Breedle op Zee,
oost, en afgetrokken als nicn om de tve^t veranderd is: bij of van den
zonne-tijd^ dien men telt by de hoof^te nahij den doorf^ang. Want in
deze vraagt men deu zonne-tijd van de plaats, daar de lioogte-waar-
nemingen geschieden; gaat men nu oostwaarts, zoo komt men op
plaatsen, daar men telkens lateren lijd telt, en om de west, altijd op
plaatsen, daar men vrocgeren tijd heeft, in Leide gevallen in be-
trekking tot de plaats van waar men komt en alwaar men de vroegere
lijdswaarneming heeft genomen.
Wij kunnen niet nalaten den zeeman ten ernstigste deze methode,
om de breedte te vinden , aan te raden ; hg is in deze niet aan eene
enkele hoogte gehouden; uit verscheidene, nabij den middag genomen,
krijgt hij eene uitkomst, die als eene gemiddelde waarneming steeds
hooge waarde zal hebben, en zelfs de breedte uit eene enkele middags
hoogte in naauwkeurigheid zal kunnen overtreffen, en ofschoon dan
ook, op het oogenblik van den doorgang, eene wolk hem de meridi-
aans of middags hoogte doet verliezen , zyne genoniene hoogten zijn
even\vel niet verloren, en deze Tafels, benevens de verklaarde han-
delwijze, bieden hem eenen weg aan, waarvan men tegenwoordig nog
te weinig gebruik maakt, en dien men evenwel steeds zoo veel moge-
lijk moest volgen.
Na de verklaring der laatst voorgaande Tafelen, dienstig tot het vin-
den der breedte, zullen wij nu laten volgen een kort en algemeen
Overzigt wegens het vinden van de Breedte op Zee,
De handelwyzen, om de breedte op zee te bepalen, zijn voor-
namelijk :
1®. Door de meridiaans hoogte der hemelligchamen; 2®. door dc
grootste en kleinste hoogte van die hemelligchamen, welke niet
ondergaan; 3®. door ■ Zonshoogten zeer nahij den middng genomen;
4°. door eene hoogte en den juisten tijd bij die hoogte; 5°. door de
buiten middags hoogten, en 6°. door de hoogte van de Poolster.
1®. De hreedte te vinden door meridiaans hoogten. Te dien einde
neme men de hoogte van de Zon, Maan, Planeet of eene Ster, als
dezelve in den meridiaan is, of, zoo als verre weg in de meeste ge-
vallen plaats heeft, hare grootste hoogte bereikt heeft. Voor de Zon
is de lijd van doorgang de ware middng, voor de Maan en eenige
Planeten vindt men dien tijd in den Almanak, dien men dan tot de
gegevene lengte herleidt, terwijl Tafel XXIX dien genoemden lijd voor
de voornaamste vaste Sterren doet kennen. Deze tijd der waarneming
aan boord wordt vervolgens, door den lengte-tijd op denzelven toe te
])assen , tot den overeeristemmenden tijd op Greenwich herleid. Uit
<le zoo evengenoemde Tafel XXIX l)lijkt, dat, als de horizon goed
zigtbaar is, men zeer dikwerf gelegenheid heeft, om meridiaans
hoogten van vaste Sterren waar te nemen.
De meridiaans hoogte van eenig hemelligchaam bepaald hebbende, zoo
berekene men, vervolgens de ware hoogte, naar aanleiding der daar-
omtrent gegevene regelen en voorbeelden, en verderde declinatie van
het hemelligchaam, voor het oogenblik der waarneming. Dit oogenblik