Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
Ferkl. van TAFEL XXVI. Fereffeningen der ttvecde verschillen. 91
Wanneer men op dezelfde wijze redeneert, als het tweede verschil
plus is, wordt het blijkhaar, dat men alsdan iets moet aftrekken.
Uit dit een en ander volgt bereids de aanwijzing, die wg, ten aanzien
van het gebruik der vereffeningen, aan den voet der Tafel hebben
gesteld.
De verefleningen voor de tweede verschillen, zijn, voor eenig uur en
deszelfs aanvulsel tot 12 uren, voor hetzelfde tweede verschil, even
groot. De twee eerste kolommen geven den tusschen-tijd, en de eerste
rij , in het hoofd der Tafel, de gemiddelde tweede verschillen: met
deze bepaalt men, uit de Tafel, de vereffening, die nu verder wordt
bggeteld of afgetrokken.
1 Foorh. Als de tusschen-tijd 2" 50" en het gemiddelde tweede ver-
schil 8' is, vindt men 43',3 voor verbetering, die men, al naar dat
het gemiddelde tweede verschil — of -f- is, bijtelt of aftrekt bij of van
het evenredige deel, door het eerste verschil gevonden.
2 Foorh. Als het gemiddelde tweede verschil 18'10" en de tus-
schen-tijd 4" 55" is, krijgt men voor verbetering:
Het gemiddelde tusschen 4" 50™ en 5" is:
Onder 18' ... 130",6
,) 0. 10" . . 1 ,2
dus 18' 10" geeft 131",8 = 2'11",8.
En dus zoude de vereffening voor de tweede verschillen 2' 11 ",8 zijn.
Men kan nu, om voor eenen zekeren boog, die van 12 tot 12" in
eenig jaarboek is opgegeven en die met ongelijke verschillen toeneemt,
de meer naauwkeurige grootte te bepalen, in het algemeen dezen regel
volgen :
1®. Bepaal voor het oogenblik, dat men den bedoelden boog begeert,
den overeenstemmenden tijd op de plaats van den eersten meridiaan,
daar de Almanak, dien men gebruikt, voor berekend is (zie p. 84); is
deze tijd grooter dan 12 uren, zoo vermindere men denzelven met 12
uren , de rest is alsdan tijd na middernacht.
2°. Neem vier bogen: twee derzelve moeten het {in 1°) bepaalde tijd-
stip vooraf gaan, en twee hetzelve volgen. Indien deze vier aangroeijen,
zoo geef aan derzelver verschillen, zijnde de eerste verschillen, het
teeken -f- (plus), en, zoo zij afnemen, het teeken — {minus).
3®. De tweede verschillen worden gevonden, door de eerste verschillen
van elkander af te trekken: deze tweede verschillen zijn -}-, als de
eerste verschillen grooter worden, en — als dezelve afnemen. Neem ver-
volgens een gemiddeld tweede verschil: dit is gelijk aan de halve som
der tweede verschillen , als dezelve heide minus of plus zijn; als het eene
tweede verschil plus en het andere minus is , zoo is het gemiddelde tweede
verschil gelijk aan het halve verschil, en in teeken overeenstemmend met
het grootste der tweede verschillen.
4®. Bepaal met behulp van het eerste verschil en den tusschen - tijd
door eenen regel van drieën, of door Tafel XV , een evenredig gedeelte.
5». Neem uit Tafel XX VI de vereffening , zoo als bereids is aange -
toond; verbeter met dezelve het evenredige gedeelte {in 4° gevonden): dit