Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
90 Ooer dc Maans-hoogte.
geven; om nu die bogen, als dezelve, zoo als bijv. de maans declina-
tie, enz. in de Connaissance des tems, maans J middellijn enz. in den
Nederlandschen Zeemans Almanak, die voor tusschentijden van l2 uren
zijn opgegeven, voor een ander tgdstip met alle naauwkeurigheid te
berekenen, moet men, met een versclii voor 12 uren, of voor 6", enz.
bepalen, lioe veel die bogen van declinatie, enz. in eenen gegeven'
tusschen-tijd veranderen. De verschillen dezer of andere bogen zgn
somtijds, hoe klein men ook de tusschen-tijden neme, echter nog zeer
onderscheiden in grootte; in dat geval neme men, wanneer er eenige
naauwkeurigheid vereischt wordt, toevlugt tot de tweede verschillen,
waardoor men dan eene kleine vereffening bepaalt, die men steeds op
het evenredige deel, door het eerste verschil gevonden, toepast; ae
verbeteringen , die men dan door behulp van deze tweede verschillen
bepaalt, en te dien aanzien moet toepassen, hebben wg in deze Tafel
voor eenen tusschen-tgd van 12 uren opgegeven.
Stel, dat de volgende declinatiën of regte opklimmingen der maan
of eenige andere boog, die, bij voorbeeld, van 12 tot 12" is opgege-
ven, in eenigen Almanak gevonden worden, als bij voorbeeld in de
Connaissance des tems:
Den 17^»° middag = 3° 55'
» » nacht = 6. 30
» 18'^'='» middag = 9. 1
» » nacht =11. 26.
Om nu Tafel XXVI toe te passen, neme men van de opgegevene
vier bogen de opvolgende of eerste verschillen, door aftrekking dezer
verschillen bepale men de tweede verschillen en het gemiddelde hiervan
is liet gemiddelde tweede verschil.
1"° verschillen.
17 Midd. 3» 55' , „„ or/ 2^' verschillen.
» nacht 6. 30 X 9 ti —4'
18 midd. 9. 1 T 9 — 6
» nacht 11. 26 "T" '''
Indien men nu een' dezer bogen vraagt, voor eenig tgdstip, tusschen
den 17 nacht en den 18 middag, blijkt het al dadelijk, dat, naar dat
de veranderingen of eerste verschillen afnemen, er ook eene afne-
ming moet plaats hebben, in de verschillen voor gelijke tusschen-
tijden; of dat de verandering, voor één uur, onmiddellijk na den
17 nacht, grooter zal zijn, dan voor één uur voor den 18 midd.; de
veranderingen voor beide deze uren, worden evenwel berekend door
de evenredigheid 12": 1"= 2®31': ar; deze verandering is echter, in
dit geval, voor het eerste imr te klein en voor het andere of laatste te
groot, want het is blijkbaar, dat de verschillen voor gelijke tusschen-
tijden in de bovengestelde bogen allengskens kleiner worden, en het
is ook om deze reden, dat er bij de verandering van het eerste uur iets
wordt bijgeteld, naar evenredigheid van het tweede verschil; van de ver-
andering voor het andere uur zoude men iets moeten aftrekken, doch,
daar wij met geenen tgd voor middag of middernacht rekenen, zoo
vervalt dit laatste geval. Het blijkt dus, dat, vi&nmei'\iex. gemiddelde
tweede verschil minus is, er iets moet worden bijgeteld bij de verandering,
welke door het eerste verschil gevonden is.
—^ = — 5' gemidd. 2^« verschil.