Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
82 Ferklaring van TAFEL XXV. Maans Parallaxis min Refractie.
lier Maan wordt door twee vereffeningen tot de ware gebragt ; dc eone
vereffening is liet veiscliilzigt in hoogte; deze wordt altijd liijgetcld
([). 72), de andere, de straalbuiging, steeds afgetrokken (p. ü7). Als
deze vereffeningen gelijk waren, zouden zij zich onderling vernietigen ,
en men zoude aan de Maans schijnhare hoogte, om dezelve lot de waie
hoogte te herleiden, volstrekt geene verbetering behoeven toe te bren-
gen. Is, om een en ander door een dadelijk voorbeeld op te heldcien ,
liet verschilzigt in hoogte 50' en de straalbuiging 3', zoo belioeft men
geen 50' hg te tellen en vervolgens van de som weder 3' af te tiekkon,
men kan in eens 50'—3'of 47'bijvoegen, zijnde eene zamenvoeging
van de twee vereffeningen -{- 50' en — 3'. Daar nu het verschilzigt
voor dc Maan steeds grooter is dan de straalbuiging, zoo moet ook de
verbetering van Maans verschilzigt in hoogte min de straalbuiging
voor de hoogte, welke wg hier vonden , als ook die der Tafel, welke
op dezelfde wijze ontstaat, steeds geteld worden Lij de Maans schijnhare
hoogte. De Tafel, die wij hier den zeeman aanbieden, is door ons
met veel zorg, voor alle hoogten der Maan van 10 tot 10' tot 90° toe
berekend. Door deze Tafel worden dus twee termen der bovengegevene
algemeene formule {A) (p. 73) tot eenen term gebragt.
De eerste kolom van elke bladzijde der Tafel bevat de schijnbare
hoogten, en de tien volgende de vereffeningen voor verschillende hori-
zontale verschilzigten; de laatste kolom houdt in een evenredig ge-
deelte voor een verschil van 1' in de hoogte der Maan : dit verschil
moet met 1, 2, 3, 4, enz. tot 9 vermenigvuldigd worden, al naar
dat de hoogte 1', 2', 3', 4', enz. meer dan 10', 20', enz. is; dit geeft
eene kleine verbetering voor de hoogte, dezelve wordt bg het getal
der Tafel gevoegd, of daarvan afgetrokken, naarmate de getallen in
deze laatste kolom -j- of — voor zich hebben. Aan den voet der Tafel
wordt op elke bladzijde eene kleine aanwijzing gevonden , hoe veel
men voor eenige seconden verschilzigt, bij het getal uit de Tafel,
moet voegen.
Doordrongen van het groote nut dezer Tafel in de nautische sterre-
kunde, heb ik mij het min opwekkende werk getroost, dezelve op nieuw
geheel te berekenen, en in derzelver zamenstelling mij van de straal-
buiging van la pla.ce, Tafel XX, bediend. Men vindt in genoegzaam
alle F er zamelingen van Zeevaartkundige Tafelen eene dergelijke Tafel ,
die echter meestal volgens de straalbuigingen van bradley ontworpen
zijn. Het komt mij voor, dat eene soortgelijke Tafel het eerst gevonden
werd in de Requisite Tahles, deze is vervolgens eenigzins verkort in de
Cotmaissance des tems overgenomen ; en weder verder door steenstra
aanmerkelijk uitgebreid; men kan derhalve aan den laatsten den roem
niet onthouden, dezelve in zijnen tgd zeer uitgebreid en verbeterd
te hebben. De Requisite Tahles, en steenstra's Benoodigde Tafels,
schijnen mij toe de voornaamste bronnen te zijn , waaruit de gelijk-
soortige Tafels, die men bij mackay, norie, violaine, het Handhuch
der Schiffahrtskunde, ducom, {Cours d'Ohservations Nautiques. Bor-
deaux 1820), enz. aantreft, geput zgn.
Daar wij , de ons bekende Tafels van Maans verschilzigt in hoogte,
voor niet genoegzaam naauwkeurig hielden, en tevens niet uitgebreid
genoeg rekenden, om in de zamenstelling dezer Tafel XXV te dienen,