Boekgegevens
Titel: Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Auteur: Swart, Jacob
Uitgave: Amsterdam: wed. Gerard Hulst van Keulen, 1843
6e, verb. en veel verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 1727 B 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204250
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Sterrenkunde, Zeevaartkunde, Tabellen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Verzameling van sterre- en zeevaartkundige tafelen; benevens eene uitvoerige verklaring en aanwijzing van derzelver gebruik in de werkdadige sterre- en zeevaartkunde, ten dienste der zeelieden
Vorige scan Volgende scanScanned page
Verklaring van TAFEL XXIII. Maan* Parallaxis. 79
De Aarde is eenigzins plat onder de polen; zij is derhalve geen volko-
men ronde bol : hieruit volgt onmiddellijk, dat men op elk punt van de
oppervlakte van den Aardbol, niet even ver van het middel lunt verwijderd
is, en hierdoor is dan ook het versehilzigt voor alle die punten niet
hetzelfde, maar allengskens van den equator naar de polen , of naarmate
de breedte vergroot juist omgekeerd, verkleinend. In onzen Almanak,
en in andere sterrekundige jaarboeken, is het horizontale verschilzigt
berekend voor den Equator; heeft men dus eene andere breedte, en
wil men zeer naauwkeurig te werk gaan, zoo moet er van het ver-
schilzigt uit den Almanak, op de verklaarde wijze gevonden, eene
kleine grootheid afgetrokken worden, of de equatoriale parallaxis, die
men door den Almanak bekomt, herleid worden naar de breedte,
op welke men zich bevindt. De vereffening, welke in dit opzigt moet
worden toegebragt, hebben wij met veel zorg berekend , en in deze
Tafel te zamen gebragt. De eerste kolom bevat verschillende graden
van breedte, en de vier overige kolommen de vereffeningen voor een
horizontaal verschilzigt van 53', 56', 58' of 61'.
Daar het verschilzigt in den Almanak, zoo als wij zeiden, voor den
Equator berekend is, zoo is hetzelve op het grootst opgegeven, en mits-
dien, op hetzelfde oogenblik, op alle andere breedten een weinig kleiner;
hieruit volgt derhalve: dat de vereffening uit de Tafel steeds afgetrokken
moet worden, van het, voor tijd en lengte verbeterde horizontaal ver-
schilzigt uit den Almanak (*).
JVoemen wij de getallen der Tafel x, zoo worden dezelve door deze
formule berekend :
log. X = log. A -f- log. P -j" 2 log. sin. breedte, (•]-).
In deze formule is A = de afplatting, die wij in de zamenstelling
der Tafel gesteld hebben (§), andere hebben in dergelijke Tafel
olü
aangenomen P is de horizontale equatoriale parallaxis, zoo
oOÜ
als dezelve in den Almanak wordt opgegeven.
Stel het horizontaal verschilzigt door den Almanak gevonden 56',
dan is dit het horizontaal verschilzigt voor den equator; als men nu
op 52® breedte is, zal men digter bij het middelpunt der Aarde zijn,
dan onder den equator, en dus zal ook aldaar het verschilzigt iets
kleiner zijn; dit kleinere of het verschil tusschen de parallaxis op
O en 52® breedte wordt door de opgegevene formule gevonden, en
naar aanleiding van het aangevoerde heeft men dan: A = ,
310
(•) De Vld» Tafel, uit de voortreffelijke Verhandeling der Lengte, van den steeds
hooggeachten tah swindek, is ontworpen, toen het horizontale verschilzigt in den
Almanak nog voor de breedte van Londen berekend werd; thans echter vindt men
hetzelve algemeen en ook bepaaldelijk in onzen Almanak voor den equator opgegeven;
van daar het onderscheid onier Tafel met de genoemde van tin swmdï»,
(t) Connaissance des tems , 1832, p. 2U. Fhancoeuh , Astronomie, p. 121.
(§) Naar la hacb , Exposition du Système du Monde, T. I. p. 113.
(«) u. eafkb, Practice of Navigation and Nautical Astronomie,