Boekgegevens
Titel: De waarde der wiskunde voor de beoefening der physica: redevoering ter aanvaarding van het hoogleeraarsambt aan de Utrechtsche Hoogeschool uitgesproken den 16den October 1867
Auteur: Grinwis, C.H.C.
Uitgave: Utrecht: Kemink en zoon, 1867
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Br. W.G. A t 10
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204013
Onderwerp: Wiskunde: wiskunde: algemeen, Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Wiskunde, Natuurkunde, Redes (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De waarde der wiskunde voor de beoefening der physica: redevoering ter aanvaarding van het hoogleeraarsambt aan de Utrechtsche Hoogeschool uitgesproken den 16den October 1867
Vorige scan Volgende scanScanned page
11
aldus ontstaande proefneming worden waarnemingen
voor een wetenschappelijk doel volgens bepaalde me-
thoden verkregen en verzameld. In staat gesteld de
te onderzoeken ligchamen vooraf te regelen en naar
willekeur te veranderen, herhaaldelijk en over en weer
te onderzoeken en te ondervragen, zien wij, terwijl
wij alles naar onzen wil leiden, nieuwe verschijnselen
ontstaan als even zoo vele nieuwe onderwerpen van
waarneming. De voordeden dezer methode springen in
het oog; merkwaardige verschijnselen worden ontdekt,
die wij in de natuur niet aantreffen, verschijnselen
die wij zelve bewerken; niet dat wij natuurkrachten
ontwikkelen, maar daardoor dat wij de voorwaarden
daarstellen, waaronder de in de natuur verborgen
krachten tot werken in staat zijn.
Geholpen door werktuigen van allerlei aard wor-
den dan de verschijnselen tot onze kennis gebragt,
worden de feiten opgenomen, geschiedt de waarneming.
Die zinnelijke waarneming is eene zware kunst, wier
eischen het niet noodig is thans te bespi'eken. Gaan
wij liever na hoe uit de door ervaring verkregen fei-
ten de natuurkundige wetenschap verder wordt op-
gebouwd.
Het eerste wat verlangd wordt is het verschijnsel
lot eenige door waarneming bekende oorzaak terug
te brengen. Daartoe brengt men de gelijksoortige
verschijnselen bij elkander en tracht tusschen de ver-
schillende omstandigheden die zich bij een verschijn-
sel voordoen, eene physische wet te vinden. Die
natuurwetten welke eene eenvoudige betrekking tus-