Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE NEDERLANDEN. SI
/
ken. Rivieren zijn: de IJssel, waarin zicli de Schipleeh stort, do
Vecht, die in liet Zwarte Water vloeit, dat zicli door liet Zwolsche
diep in de Zuiderzee ontlast, en de Hegge, een tak van de Vecht.
Belangrijke kanalen zijn: de Willems- en bovenal de Dedems-vaart,
Men heeft hier voorts de Boelalcer icijde, een meer van 100 bunders
grootte, waarin vóór 100 jaren Boel- (Beul-) Ake in de golven ver-
bonk, een dorp, waar in 1G66 de geleerde Hexricus ab Utrecht als
predikant stond. Hoogst verblijdend is het de ontwikkeling in deze
provincie gade te slaan. Het kwartier van Twente is sterk aan het
ontginnen van woeste gronden en het bouwen van grootere en klei-
nere woningen. Het kwartier Salland wordt bijna hoeve aan hoeve,
huis aan huis, voorraadschuur aan voorraadschuur. Het kwartier
(Noorder-kwartier) is er op uit om, zoo in verbetering der
landerijen door afwatering, als door het maken van stoom- en andere
werktuigen, dubbele voortbrengselen te leveren van de zelfde gronden.
Belangrijk zijn voorts de callcotweverijen te Almelo en to Kam-
pen. — Het eiland Schokland behoort tot deze provincie.
Arr. I. Zwolle, de hoofdstad, aan het Zwarte Water, door do Willemsvaart
uiet den IJssel verbonden, heeft 19,000 inw. en traaije gebouwen, waaronder de
Groote Kerk, met een fraai orgel en predikstoel. Handel cn fabrieken bloeijen.
Op den nabijgelegenen Spoelderberg vergaderden weleer de staten en werden da
bisschoppen gekroond. Het Katerveer is bekend door den Kateriol, eerst een
eigendom aan de geestelijkheid, en later van de stad. Geboren de dichter R.
Feitit. — Relangrijk zijn het dorp XJalfsen, aan de Vecht, met 4600 en de veen-
kolonie Dedemsvaart met 3800 inw. — Hasselt, stad en voormalige vesting aan
het Zwarte Water, heeft 2500 inw. — A'aw;je» aan den IJssel, waarover hier eene
vaste brug ligt, heeft 12,500 inw., fabrieken, veel handel, en thans een beroemd
instructiebataillon. De stad is rijk door het Kamper-eiland, dat zij in eigendom heeft
(eigenlijk verschillende eilanden, door de monden van den IJssel gevormd), wordt
fraai bijgebouwd, en is het verblijf van vele ambtelooze burgers. Het tot dit kan-
ton behoorende eiland Schokland, in de Zuiderzee, telt 700 bew. — Genemui-
den, met 1800 inw., ligt aan het Zwarte Water. — Vollenhoven, aan de zee, heeft
1400 inw. — Blokzijl is eene vlek, aan de Zuiderzee, met 2000 inw. — Zwart-
sluis, welvarend vlek aan het Zwarte Water, met kalkbranderyen, scheepvaart
cn turfhandel, telt 4000 inw. — Het vlek en gewezen schans de Kuinder heeft
870 Steemvijk, oude stad, heelt 3900 inw. (Verdediging tegen Spanje 1588.)
Hierbij ligt de kolonie Willemsoord.
Arr, 2. Deventer, aan den IJssel, ouden sterk, met 16,700 inw., heeft handel
en fabrieken (als eene ijzergieterij en eene tapijtfabriek) en koekbakkerijen. Men
vindt er een krankzinnigengesticht cn een atheneum. (Geb. de raad-pensionaris R.
J. SCHIMMELPENNINCK.) — OmjneH (met de bedelaarskolonie Ommerschans in de na-
bijheid) heeft 3500, liijssen 2900, Goor, een oud stadje, 1800, Gramsbergen 1700,
en Hardenberg slechts 1000 inw. —■ Aanzienlijke dorpen zijn Heemse met 3400,
Raaïte met 5000, Wijhe met 3500, Heins met 1700, Hellendoorn met Nijverdat
4000 en Markelo met 3300 inw. Het vlek Biepenheim telt 1500 inw.
Arr. 3. Almelo heeft 3480 inw. en vele fabrieken. Andere fabrieksteden zijn:
Enschede, met 4250, Oldenzaal met 3000, Ootmarsum, een oud stadje, qh Delden,
ieder met 1600 inw. Belangrijke dorpen, insgelijks met fabrieken, veenderijen,
landbouw en handel, zijn: Vriesenveen met 300Ó, Wierden, met 4800, Borne met
3000, Hengelo met 3600, Lonneker met 7300, //Gta^•Ä6e^^en met 4500, Weerselo m^l
5200, Losser met 4500, Tubbergen met 5000 en Denekamp met 4000 inw.
9. Groningen, 41|- v. m., met 204,000 bew. Deze provincie
grenst ten noorden aan de Noordzee, ten noordoosten aan den Dol-
lart, ten zuidoosten aan Hannover, ten zuidwesten aan Drenthe,
ten westen aan Friesland. Het noorden bestaat uit vruchtbare klei,
het zuiden uit hooge zandgronden en moerassen. Takken van bestaan
zijn landbouw, veeteelt, veenderijen en scheepvaart. Den Dollart
en de Lauwerzee heeft men als zeeboezems. Het Zuidlaar-meer is het
voornaamste meer. Riviertjes zijn: de Hnnze, die door het Zuldlaar-
6