Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
w
DE NEDEllLANDEN. 75
lenviianl, dat bij het fort St. Andries Maas en Waal vereenigde, is in Maart 1856
niei zink gedigt.) — Het kasteel Loevesteiny in den Bommeierwaard, aan de za-
menvloeijing van Maas en Waal, is bekend door Heuman de Kuiteu (1570) eu
Hugo üe Groot (1019).
3. Zuid-Holland, 55 j v. m. met 600,000 bew. Deze provincie
grenst ten noorden aan Noord-Holland en Utrecht, ten oosten aan
Gelderland; ten zuiden scheiden de Merwe, de Biesbosch, het Hol-
landsch diep en het Volkerak haar van Noord-Braband, de Kram-
mer en de Grevelingen van Zeeland, en ten westen grenst zij aan
de Noordzee. De grond is over 't geheel vruchtbaar en laag; langs
de zee echter heeft men duinen; in het noordoosten veenderijen; het
zuidwestelijk gedeelte bestaat uit het eiland van Dordrecht, de eilan-
den Goeree en Overjlakkee, Voorne en Pntteu, Beijerland en Strijen,
Ussehnondey Frinsenpolder^ llozenhurg enz. Behalve de Lek, Maas en
opgenoemde grensrivieren, heeft men hier nog den Ilollandschen IJssel,
de Hotte eu het Schie; voorts het Ilaringvlitt^ een wijde riviermond,
die Overflakkee van Voorne en Beijerland scheidt, en de Owrfeüiac/s,
tusschen de laatste eilanden en Ysselmonde. Het Voornsche kanaal
verbindt de Maas met het Haringvliet, en het Zederik-kanaal^ tus-
schen Gorinehem en Vianen, de Merwe met de Lek.
Arr. 1. "sGravenhage (den Haag), nabij de Noordzee, is de hoofdpl. der
prov. eu residentie des konings, welk voorregt deze stad vóór de jongste omwen-
teling met Brussel deelde. Zij maakt e'e'ne gemeente uit met het om zijne had-
inrigtingen druk bezochte dorp Sclieven'mgen, en telt 75,000 inw. De stad is sedert
1250 ontstaan, toen Willem II het grafelijk paleis (het tegenwoordige Oude Hof)
bouwde, dat altijd den graaf tot verblijf verstrekte. Gedurende de Spaansche
onlusten echter vestigde Willem I zijnen zetel te Delft, doch Maükits trok we-
der naar 'sGravenhage, dat hij liet vergrooten. Door de Gelderschen geplunderd
in 1528; twaalfjarig bestand 1609. Toen in 1807 de koninklijke zetel verplaatst
werd naar Amsterdam, kwijnde de stad; in 1813 werd zij weder de residentie van
den vorst, en thans vooral is zij eene hloeijende plaats. Men vindt er vele prach-
tige gebouwen en nuttige inrigtingen, waaronder het museum, de bibliotheek,
enz. Ook heeft men er 2 standbeelden voor prins Willem I en 1 voor koning
Willem H. Nabij de stad heeft men het Haagsche hosch (waarin de koninklijke
lustplaats het Iluis ten JSosch, gesticht door Amalia van Soljis , cemalin van
Frederik Hendrik) en de hofstede Zorgvliet van Jacob Cats. — DelJÏ, oude stad
aan het Schie, heeft 19,400 inw. In 1072 werd zij door Govert den Bultenaar
gesticht. Prins AVillkm I, die er zijn verblijf vestigde, werd in 1584 in het
Prinsenhof (thans eene kazerne) vermoord. Zijne tombe en die van H. de Groot
prijken in de Nieuwe kerk. In de Oude kerk vindt men die van P. Hein, M.
Ticomi', Leeuwenhoek, enz. (Ramp door buskruid 1654.) Bekend zijn haar aar-
dewerk en boter. Reeds zeven eeuwen geleden was het Delftsche bier beroemd.
Men heeft er landsmagaziinen en eene industrieschool. — Merkwaardig zijn de
dorpen, bij den Haag: Voorburg (het Forum Hadriani), liijstvijk (vrede 1697),
Ter Heide (zeeslag 1653), ieder met ruim 2000 inw.
Arr. 2. Leiden, aan den Ouden Rijn, fraaije stad met ruim 37,000 inw. De
hoogeschool, in 1575 door Willem I tot loon der volharding in het Spaansch
beleg gesticht, telt ongeveer 500 studenten. *s Rijks Museum van Natuurlijke
Historie is welligt een der uitmuntendste van Europa. De laken-, deken-, duffel-,
grijnen-, saaijen en wollen garen fabrieken, van welke er 3 met twee en 15 met
eene stoommachine werken, geven aan onireveer 2000 werklieden arbeid. Onder de
openbare gebouwen zijn vooral de 2 Gothische kerken uit de 12de en 14de eeuw
merkwaardig. De oudste of Pieters-kerk bevat vele gedenkteekcnen van beroemde
mannen. Voorts heeft men den aloudenBurg, een heuvel in het midden der stad,
welks top met een dikken muur cn omwandeling is omgeven. Belangrijk is de
weekmarkt van slagtvee, granen boter cn kaas. (Geb. Remurandt van Rijn. Ramp
door buskruid 1807.) — Bij Leiden heeft men de dorpen: Leiderdorp met 1650,
Koudekerk met 1300, Zoeterwoude, waar uitmuntende boter bereid wordt, met
2300 inw., Voorschoten, met 1500 inw., de beide Noordivijken met 2800 inw. cn
kweekerijen van geneeskruiden, IFarmonf/met een R. K. seminarium en 1100 inw.,
Rijnsburg, met 1500 inw. (abdij gesticht in 1182), Katwijk aan Zee (Huis te Brit-
ien), Sassenheini (Huis te Teylingen, waar Jacoba van'Beijeren overleed, 1436),