Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
92 EUIIOPA.
llollandscli Diep.— Willemstad, kleine vesting luin het Holl. Diep, met 2000 inw.,
is, even als deivlundert, door de verdediging tegen de Franschen in 1793 beroonul
geworden. — Bergen op Zoom, belangrijke vesting aan de Schelde, heeft 8500 inw.
(Ingenomen 1747.J — Steenbergen, vroeger versterkt, telt 1800 inw.
2. Gelderland, bijna 93 vm., met 393,000 bew. Deze provincie
grenst ten noordoosten aan Overijssel, ten zuidoosten aan Truissen,
ten zuiden aan Limburg en Noord-Eraband, ten westen aan Zuid-
Holland en Utrecht, ten noordwesten aan de Zuiderzee. Behalve
iïy'rt, Mnas^ Waal en IJssely heeft men nog den Berkel, die bij Zut-
fen, en de Schipbeek, die bij Deventer in den IJssel loopt, benevens
de Linge, die naar de Merwe vloeit. Kanalen zijn, behalve den
Nieuwen LJssel: het Fannerdensche kanaal (waardoor de bedding des
Rijns verlegd is) en de Grift^ van Apeldoorn naar Hattem, sedert
1829 bevaarbaar gemaakt. De grond is in het noorden, voornamelijk
op de Veluwe (vale ouwe, of slechte grond) en in het zoogenaamde
kwartier van Zutfen, dor en met zandheuvels bezet; de zoom dezer
streek echter is vruchtbaar. Het zuiden der provincie, de Betinve
(bat ouwe, goede of lage grond), tusschen Rijn en AVaal, naar men
wil het oude Eiland der Batavieren, is een vlakke kleigrond, die
best graan, schoone weiden en veel ooft oplevert. Ten oosten van
Nijmegen heeft men de Mookerheide, bekend door den slag in 1574.
Op de Veluwe, tusschen Apeldoorn en Harderwijk, ligt het kleine
Udeler meer, dat peillooze diepten heeft.
Arr. 1. Arnhem, welvarende stad aan den Rijn, en hoofdplaats der provincie,
vroeger versterkt, heeft 21,000 inw., levendigen handel op Duitschland, en heer-
lijke omstreken. Bezienswaardig is de Groote of St. Kusebius-kerk. Beroemd om
hare fraaije wandelingen zijn de rondom deze stad gelegene dorpen Oosterbeek,
liozendaal, Velp, liheden, Dieren en Brummen; het dorp Westervoort, aan den
IJsseldijk, is thans vooral levendig geworden door de brug over den IJssel voor
den Rijnspoorweg gelegd. — Het stadje Zevenaar heeft 1300 inw. — Wayeningen,
aan den Rijn, telt 5000 en het nabij gelegen dorp Renkum 3500 zielen.—Nabij of
aan de Zuiderzee liggen: Nykerk, opene stad op de Veluwe, met tabaksteelt en
7300 inw.; JJarderwijk, met 5800 inw. (behalve de militairen), vischvangst, bok-
kinghangen, roggebroodbakkerijen en een depót koloniale troepen; Flburg, met
2500 inw. en een instituut, door van Kinsbergen opgerigt. — Hattem, met 2700 inw.,
ligt aan den IJssel. — Belangrijk zijn nog: Apeldoorn, fraai dorp met 1400 inw.,
en hoofdpl. der uitgestrekte gemeente van dezen naam, waaronder de koninklijke
lustplaats het Loo behoort, en die 11,000 inw. telt; Barneveld (Jan van Schaf-
felaar 1482), telt 3100 en met de onderhoorigheden 5600 inw.
Arr. 2. Nijmegen, aan de Waal, met 22,300 inw., is de grootste stad der
provincie, eene der oudste steden des lands, en eene belangrijke vesting, ge-
bouwd op en tegen den Hunnerberg, eene Romeinsche legerplaats. Merkwaardig
zijn: het Valkenhof (verblijf van Karel den Groote, 777), het Kalver- of Kelf-
kensbosch, het orgel en de tomben in de Groote kerk, de Heidensche kapel, enz.—
Huisen en het oude Batenburg zijn geringe stadjes. Beek en Ubbergen zijn fraaije
dorpen. Lobith is eene tolplaats.
Arr. 3. Zutfen, aan den JJssel, is eene nette stad, met 13,200 inw. en veel
houthandel. 'SIq Rijsselt, een dorp bij Zutfen, heeft mende landbouwkolonie
landsch Mcttray. — Doesburg, oude stad aan den IJssel, met 3900 inw., is, volgens
sommigen, een burg, door Drusüs gebouwd. — Lochern met 2000 en Borkxdo met
1200 inw. liggen aan den Berkel. — Groenlo (gew. Grol genoemd), voor 1674 eene
belangrijke vesting, telt 2400 inw. — Groote welvarende dorpen zijn Neede, met
2000, Lichtenvoorde met 1200, Eibergen met 1000, Aalten QnWinterswijk, ieder met
2400 en Hengelo met 3250 inw.— Doetinchem (Deutikem), aan den ouden IJssel,
heeft 2200 inw. — Varseveld, een dorp met 3600 inw., maakt e'éne gemeente uit met
Ter Borg, een stadje van 1000 zielen, en het gehucht Vilvoorde. — De stadjes
Bredevoort cn "'s Heerenberg hebben mede ieder 1000 inw.
Arr. 4. Tiel, oude, belangrijke stad aan de Waal, heeft 5900, Culemborg (Kui-
lenburg), aan de Lek, 6400, Buren, een oud stadje, 1700 inw. — Bommel of
Zalt-Bommel, in den Bommelerwaard (een eiland, door Maas en Waal gevormd)
met 3500 inw., was voorheen versterkt. (Het kanaal ten oosten van den Bomme-