Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE KEDEELANDEX. éo
■was verdeeld in 8 departementen, die ra« de Kems, den Ouden Idssel, den Rijn,
den Amstely van Texel, van de Delf, deii Dommel en de Schelde en Maas. In 1801
werd de republiek, met herstel der provincie-namen, verdeeld in 9 departemen-
ten: Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Friesland, Overijssel, Stad en Lande,
Drenthe en Brahand. In 1806, toen Lodewijk, JSapoleon^s broeder, tot koning
van Holland was benoemd, werd het rijk verdeeld in 10 departementen , met behoud
der oude namen, behalve dat Holland in de departementen Amstelland en Maas-
land werd gesplitst. In 1807 kwam hierbij, als 11de departement. Oost-1riesland,
doch moest men daarvoor Vlissingen afstaan. Toen Lodewijk, na alvorens
Draband, Zeeland, Holland tot aan de Maas, en G'eWer/and tot aan de Waal, aau
Frankrijk te hebben afgestaan, zich verpligt zag de regering neder te leggen,
waarna het geheele land bij Frankrijk werd ingelijfd, werd het weder verdeeld iu
8 departementen, met de benamingen: Vt'ester-Eems, Friesland, Monden van den
IJssel, Boven-IJssel, Zuiderzee, Monden van de Maas, Monden van de Schelde en
Monden van den Rijn. — Na de afwerping van het Fransehe juk in 1813, werden
in 1814 de Noord-Nederlandsche provinciën met België vereenigd, en vormden
te zamen het honingrijk der Nederlanden, dat zamengesteld was uit 17 prov., te
weten: Noord-Braband, Zuid-Brahand, Limburg, Gelderland, Luik, Oost-Vlaan*
deren. West- Vlaanderen, Henegouwen, Holland, 'Aeeland, Namen, Antwerpen, Utrecht,
Friesland, Overijssel en Drenthe, liet groothertogdom Luxemburg stond wel onder
liet bestuur des konings, doch behoorde niet tot het rijk. — Na Belgiëyis afval in
1830, heeft zich het tegenwoordige koningrijk der Nederlanden gevormd, dat za-
inengesteld is, zoo als wij hierboven hebben opgegeven.
1. iSToord-Braband, ruim 93i v. m. met 407,000 bew. Deze
provincie Avordt door de Maas van G-elderland, door de Merwe, den
Biesbosch en liet Uollandsch Diep van Zuid-Holland, en door de Schelde
en de Eendracht (eigenlijk Eind-rak) van Zeeland geseheiden. Ten zui-
den grenst zij aan België, ten oosten aan Limburg. Behalve de grens-
rivieren heeft men nog: den Dommel, die zich bij den Bosch met de
Aa vereenigt en als Dieze in de Maas stort; de Merk, die onder den
naam van Dintel in den Krammer valt; de Oude Maas of het Oade
Maasje, eene vroegere bedding der Maas. Belangrijk is nog de
JFillems-vaart, die van 's Ilertogenbosch langs Ilelmont naar AVeert in
Limburg en verder over België naar Maastricht loopt. — De grond
is vlak, en bestaat uit goed bouwland, eenige heerlijke weiden, en
in het zuiden en oosten uit veel heide, zand, moeras en veen. De
Feel, een moeras, ligt in het oosten.
Arrondissement 1. Herto g en b os ch (gewoonlijk den Bosch genoemd), aan
de Dieze, de hoofdplaats der provincie, is eene welvarende stad en sterke ves-
ting, met 22,500 inw., fabrieken en handel. Ingenomen door Frederuc Hendrik
in 1629; ander beleg 1794. (Geb. Hekman dk Rüyter.) Bezienswaardig is de
Groote of St. Jans-kerk der Roomscb-Katholieken. De omstreek draagt den naam
van de Meijerij. — Het nabij gelegen dorp Vucht heeft 2400 en het stadje Megen
(in 1821 ontmanteld) 1800 inw. — Grave, zeer sterke vesting aan de Maas, telt
3300 inw. Beleg 1674 en 1794. — Ravenstein is een klein stadje, roet 900 inw. —
Heusden, in 1814 ontmanteld, heeft 2450 en het stadje Woudrichem (Woerkem),
tegenover Gorinchem, 1800 inw. — Tilburg, opene stad, heeft 15,500 inw. en vele
fabrieken. — Nog zijn belangrijk de vlekken Oisterwijk m^t 2000, Boxtel met 1300
en Waalivijk met looijers en schoenmakers en 3200 inw. — Als dorpen komen nog
in aanmerking: Werkendam, met aannemers en 1500, en St, Michielsgestel, met een
doofstommen-instituut en 3000 inw.
Arr. 2. Eindhoven, aan den Dommel, met 3200 inw., was weleer versterkt.—
Helmond, aan de Zuid-Willems-vaart, mede weleer versterkt, heeft met de on-
derhoorige gehuchten r)600 inw. — Het vlek Oirschot telt 1100 cn het dorp Val-
kenswaard, waar voorheen de valken werden afgerigt, 1200 inw.
Arr. 3. Breda, vesting aan de Merk, heeft ruim 15,000 iuw. Het kasteel is thans
eene militaire akademie. Verrassing 1590; ingenomen 1637; vrede 1667.— Oosterhout
is eene opene stad, met 4800 inw. — Geertruidenberg, kleine vesting aan de Donge,
met zalm- en elftvanest, heeft 1900 inw. — Oudenbosch, vlek, met graanhandel en
3250 inw. — Rozendaal, vlek, met 3600 inw., is thans belangrijk als middelpunt
van dc spoorwegen naar Holland, Breda en Antwerpen. — Zei-cnicr^e/i is een fraai
stadje met 2500 inw. — Het stadje dc Khindert, vroeger versterkt, heeft mede 2óOO
iuw.'; het cr onder behoorende gehucht Moerdijk heeft een stoombootvcer over het