Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE ZWEED3CIIE STAAT.
61
gi-ocpcn en tcrrasgewijze rijzende straten een eenig gczigt op. Ilare groote en
veilige haven komt men binnen langs eenen omweg van 7 ïi 8 mijlen, door zeer
gevaarlijke klippen, welk vaarwater door de forten Waxliohn en Frederiksborg bestre-
ken wordt. De stad bestaat uit 3 hoofddeefen, namelijk Norrmalm (noorder-voor-
stad), Södermalm (zuider-voorstad) en het eigenlijke Stockholm, dat op een eiland
ligt. Rehalve een prachtig koninklijk paleis, heeft men te Stockholm 32 pleinen,
22 kerken, waaronder de Ridderholmskerk merkwaardig is; voorts allerlei nuttige
inrigtingen. Koninklijke lustverblijven in den omtrek zijn Drotmngholm (Koninginne-
eiland), op het eiland LofÖe in het Malar meer; Ilaga, waar in 1808 GüstaafIV
werd afgedankt; en Ulriksdal, dat thans een invalidengesticht is.
1. Nyköpings-l'an (spr. Nu-tsjuppings-len). [S idermanland.^ Nyköptng, aan
de Oostzee, met 3300 inw., is een der belangrijkste fabrieksteden van Zweden.
I\fkilstuna, aan den mond van het IJjelmarmeer, heeft fabrieken cn 3300 inw.
Strengnds, aan het Malar-meer, met een dom en 2000 inw., is bekend door den
rijksdag van 1523, waarbij de Kalmarsche unie werd opgeheven.
2. S t ock h olins-1 an. [Upland cn Södermanland.\ iS'i^y^ima, stad aan het Miilar-
meer, heeft 700 inw. Op het dorp Fanó werd in 1.583 graaf Oxenstiekna geboren.
n
3. Upsala-lan. [UplandJ\ — Upsala, stad nabij den mond van de Fyris A ,
mef 5000 inw., heeft de beroemdste universiteit in het noorden van Europa, en
de grootste kerk van Zweden, waar de Zweedsche koningen voorheen gezalfd en
gekroond werden, en waarin men graftombes heeft voor Linné en andere groote
mannen. Het dorp Gamla-{on(X-)Lpsala, ^ uur van daar, was tot het jaar 1000 de
residentie der koningen. Bij het dorp Dannemora heeft men de grootste ijzermijn
van Zweden.
4. Gefle-lan. \^Gestrickland cn Ilelsingland.'] — Gejle (spr. Jeefie), ter plaatse
waar de rivier Gefle zich in de golf van Botnië ontlast, heeft 10,000 inw., cn is na
Stockholm en Göteburg de belangrijkste zeehandelstad.
5. Örebro-Ian. [Nerike en Westmanland.'] — Orebro, aan het Hjelmar-meer,
met 5000 inw., fabrieken en handel, is bekend door den rijksdag van 1810, toen
de maarschalk Bernadotte tot kroonprins van Zweden werd verkozen, en door
den vrede tusschen Zweden en Engeland in 1812.
G. Westeras-1 an [Westmanland.] — Westeras, ter plaat-e waar de Svart
zich in het Malar-meer ontlast, met 4000 inw. en een domkerk, is bekend door
de overwinning van Gdstaaf "Wasa in 1520. Sala , aan de Sag A, heeft 3400 inw.
Jn het nabijgelegen Salberg is de eenige zilvermijn van Zweden.
7. Karelstadt-lÜn. [Wermland.] — Karelstad, op het eiland Tingvalla , aan
den mond van dc Klara-elv in het Wener-meer, heeft 4000 inw., eene brug naar
het vasteland, een fraaijen dom en beroemde missen. Christianhamn, aan het
AVener meer, heeft 2000 en Philipstad, met ijzermijnen, 1000 inw.
8. Falun-lan \JJalarna of Dalekarli^] is een fraai berglandschap, waarin
men de West- en Oostdal-elv en het Siljan-meer heeft. Do Oalekarliers zijn wak-
kere , vrijhtddlicvcnile menschen, die een eigen dialect cn zeden hebben. Falun,
tusschen dc meren Warpen en Kun, heeft 5000 inw. en in de nabijheid de groot-
ste kopermijn.
II. Götaland.
Deze zuidelijkste en vruchtbaarste provincie van Zweden maakt
het schoonste gedeelte van het rijk uit, daar bergen (doch niet bo-
ven de 2000 voet hoog), heuvels, dalen, vlakten, meren en bosschen
met elkander afwisselen.
Het bevat de volgende 12 Idne*
1. G öte bo r g s - lan. [^West-Götaland."]— Gotenbnrg [G'óteborg), aan den Göta-
elv, met 32.000 inw., is na Stockholm de grootste en belangrijkste stad van Zwe-
den; zij is van verscheidene grachten doorsneden, over welke zes brnggen loo-
])en, cn heeft een dom en 3 citadellen. Uddewalla, stad met 4000 inw., aan
een zeeboezem, voor welke het eilandje Orust ligt. Kongelv, aan do Göta-clv,
met 000 inw., was in het begin der 12tlf eeuw de voornaamste stad van Noor-
wegen, waartoe zij toenmaals behoorde, en dc residentie des konings. Markst7'and,
met 1500 inw., ligt op een rotseiland.
2. Halmstads-lan. [Hallaud.] — Halmstad, met 2000 inw., aan den uitloop
O
van de Nissa A in het Kattegat, met zeehandel enz., is bekend wegens het ver-
drag in 1450 tusschen Karel VIU van Zweden cn Ciiristaan I van Denemar-
ken gesloten.
3. Malmü-liin [Schonen] ia de vlakste cn vruchtbaarste provincie. Malmö, &o,\\