Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
54 EUROPA.
A, Het cig^enïijli Wciiciiiarkcn
beslaat Gü5 vierkante mijlen, telt 1,410,000 bewoners, en bestaat uit:
L De Deensche eilanden.
1. Het stift Seeland, dat 144 v. m. beslaat, en 510,000 bew.
telt. A^an de daartoe behoorende eilanden zijn de volgende de voor-
naamste :
a. liet eiland Seeland met Möen, oppervl. 133| v.m., met mim 500,000 bew.
Kopenhagen , do versterkte en fraai gebouwde hoofdstad van het rijk cn de re-
sidentie ' des konings, ligt aan den Sond, aan een smal kanaal, dat haar van
het eiland Amak afscheidt en de haven vormt. Zij heeft 3 koninklijke paleizen,
eene hoogeschool. een aantal fabrieken, bloeijenden handel en 130,000 inw. Zij
bestaat, behalve de 3 voorsteden, uit 3 hoofddeelen, die door vestingwerken
worden ingesloten, namelijk uit de oude stad, de nieuwe stad en de citadel Fre-
deri/cshaven f op het reeds gemelde eiland Amak. Tot de voornaamste merkwaar-
digheden behooren het koninklijk paleis Charlottenburg, met de kunst-akademic
en den kruidtuin, het Museum Thorwaldsen, het paleis Christiansburg, zijnde de
residentie des konings, het arsenaal met de koninklijke bibliotheek, de beurs met
de bank, het oude koninklijk paleis Eozenburg, en het paleis Amalienburg, dat
uit vier aan elkander met kolonnaden verbondene paleizen l)estaat, en waar dc
koninklijke familie meestal haar verblijf houdt. Ook vindt men er eene universiteit,
uitmuntende armen-inrigtingen, een doofstommen- en blinden-instituut, enz. Voorts
is Kopenhagen het middelpimt van den Deenschen handel. Frederiksberg, Char-
lo tte nlund, Friedenshu rg, Jager spr ijs e n Fre der 6 r^ z ij n k o nin k 1 ij k e I u s t v ê r b I ij v e n.
Frederikswerk is een oord met vele fabrieken, inzonderheid ter vervaardiging van
kanonnen en buskruid. Elzmeur (Ilelsingöer), handelsstad aan den Sond, die hier
slechts 739 Zwcedsche ellen breed is. Nog smaller is deze bij Kronburg, kasteel
en vesting op eene landtong aan den Sond, die tot verdediging dezer zcecngte
dient, en waar de schepen, die door den Sond varen, voorheen den tol moesten
voldoen. Elzeneur heeft eene nieuw aangelegde haven, een zeebad, en 8000
inw. Van hier is het gewone veer over den Sond naar Zweden. Rotschild (Kös-
kilde), heeft eene domkerk, waarin de begraafplaats der Deensche koningen is,
en 3000 inw. Soröe, stadje op een eiland tusschen 3 meren, heeft eene ridder-
akademie en 3000 inw. Corsöer^ slecht gebouwde stad op eene landtong, aan den
Grooten Belt, M-aar het gewone veer is, heeft eene haven, handel, scheepvaart
cn 2000 inw. Kallundborg, zee- en handelplaats aan den noord-ingang van den
Grooten Belt, heeft 2200 inw. en een veer naar Jutland. Slaqelse, in eene vruchtbare
streek, heeft een hospitaal, een gj^mnasium en 3000 inw.—b. Het eiland Sams-öe,
tusschen Seeland en Jutland, aan den mond van den Grooten Belt, beslaat 2 v. m.,
heeft 5000 bew. en zeer goeden graan bouw. Daarbij ligtheteilandjeAT^Ao/m, bekend
wegens de aldaar in 1831 aangelegde volledige quarantainc-inrigtine:. — c. Het eil.
Möen, door een kanaal van Seeland gescheiden, gr. 4 v.m. met 14,0()0 bew., is vrucht-
baar en welvarend. Het stadje Stege, aan het kanaal dat Möen van Seeland scheidt,
heeft ruim ICOO inw. — rf. Bornholm, in de nabijheid der Zweedschc kust, beslaat
10^ v. m. en telt 28,000 bew. Het is van alle kanten door klippen omringd, die
dc scheepvaart hier gevaarlijk maken. Ook op het eiland zelf vindt men vele
rotsen van graniet, en het heeft een deels zandigen, deels vruchtbaren grond, die
granen voortbrengt, benevens velerlei mineralen, als ijzererts, steenkolen en
looderts, dat eenige zilverdeelen bevat. Het bevat 5 steden, 2 vlekken, en in
21 kerspelen 941 hoeven, die alle op zichzelve liggen, zoodat er geen dorpen
zijn. Dc hoofdstad Rönne, op bergen gebouwd, heeft 4000 inw., waaronder klokke-
makers cn pottebakkei's. Ten noordoosten van Bornholm heeft men 3 eilandjes
of klippen, aardholmen geheeten, van welke Christians-öe, waarop zich een fort
bevindt, het grootste en aan Frederiks-öc verbonden is. Beide te znmcn hebben
450 bew. Het derde eilandje, Grashohn^ is onbewoond. Deze drie vormen ceuc
veilige haven.
2. Het stil't Funen beslaat Gl v. m., en telt 190,000 bew. Do
voornaamste hiertoe behoorende eilanden zijn:
a. Funen, groot 56 v. m., met 170,000 bew. Het wordt door den Grooten Belt
van Seeland cn door den Kleinen van Jutland gescheiden, is zeer vlak en vrucht-
baar in granen, en wordt aan de kusten door klippen en duinen voor het in-
dringen der zee beveiligd. Odense, de hoofdstad, aan de Auc. met 9000 inw., drijft
handel ter zee cn heeft vele fabrieken. Nyborg, stad aan den Grooten Belt, heeft
3000 inw. cn ccn veer naar Seeland. Van de overige sleden heeft JL.y<ve«i>' 2500,