Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
FRANKRIJK. 31
27-jftrige Napoleon Bonaparte door do Italiaansche veldtogten in 1796 en 1797,
en brairt het zoo ver, dat hij, toen men van het directoire genoeg had, den 13den
Dec. 1799, onder den titel van eersten consul, tot opperhoofd van den staat werd
verklaard. In deze betrekking heeft hij zich ongetwijfeld, door het smoren van
den nog onrustigen geest, door het gelijk stellen van partijen en door gestrenge
orde, eene even zoo groote verdienste verworven, als door glorierijke veldslagen
en het herstel van vrede. De natie vereerde hem zoodanig, dat zij geduldig bleef,
toen hij zelfs den naam republiek doorschrapte, en zichzelven in 1804 den titel
van keizer gaf. Maar eergierigheid en bejag naar krijgsroem lieten hem geen rust.
Hij ging van de eene verovering tot de andere over; hij breidde Frankrijks gren-
zen uit tot aan Lübeck en Rome; hij dwong vorsten en volken onder den wil
zijner opperheerschappij. Toen hij eindelijk groote legers, eerst door honger en
koude in Rusland, vervolgens door den slag bij Leipzig, verloren had, moest hij
den dag der vergelding beleven. De natie was zijn despotisme moede ; weinig
door haar ondersteund, en terwijl hij aan het hoofd van zijne hem nog getrouw
geblevene soldaten tegen de overmagt streed, bezweek hij. Hij was gedwongen te
Fontainebleau den llden April 1814 den troon aan den broeder van den vóór 21
jaren geguilloiineerden Lodewijk XVI af te staan. Op deze wijze werd door de
verbondene mogendheden het huis van Bourbon, doch metconstitutioneele beper-
king, weder hersteld, en Lodewijk XVIII den 3den Mei te Parijs binnengevoerd ,
terwijl men den onttroonden keizer als banneling naar het eiland Elba zond. Maar
slechts een jaar duurde zijn verblijf aldaar. De ontevredenheid der Franschen met
het huis van Bourbon gaf hem gelegenheid om zich weder van het bestuur mees-
ter te maken; doch bij Waterloo werd hij den 18den Junij 1815 door de vereenigde
legers van Nederland, Engeland en Pruissen overwonnen, en is in 1821 als ge-
vangene op het eiland St. Helena gestorven.
Wat nu het volk zoowel aan de omwenteling, als aan het bestuur en den val
van den keizer te danken had, was hoofdzakelijk het volgende: l. Opheffing van
alle privilegiën, gelijkheid voor de wet, gelijke belasting, en gelijk regt op alle
staatsposten. 2. Vrijheid van geloof en van drukpers. 3. Een wetboek, openlijko
en mondelinge regtspleging, en scheiding der justitie van het beheer, 4. Tweeka-
mers, namelijk.die der pairs en die der gekozene gedeputeerden; beiden deelden
met den koning de wetgevende magt. 5. De nationale garde, om openbare ordo
te helpen staande houden. 6. Verantwoordelijkheid der ministers, opdat schennis
der grondwet zoude voorkomen worden. De persoon des konings zou heilig en
zijne bevelen zouden door zijne ministers onderteekend zijn. 7. De geschrevene, door
den koning en de natie bezworene grondwet, die men in navolging der Engelsche
viagna charta (het groote blad of perkament, waarop de oudste grondwet van
Engeland geschreven was) la charle noemde. 8. Hierbij kan men voegen , dat door
de gelijkstelling der standen, door splitsing van groote, voorheen slecht bebouwde
goederen, door wegruiming van vele hinderpalen in het verkeer, zoowel land-
bouw, industrie en nationale welvaart, als ook geestbeschaving, hadden gewonnen
en nog moesten winnen.
Frankrijk had hiermede volkomen tevreden kunnen zijn. Maar de teruggekeerde
Bourbons, en vooral hunne vrienden, waren het niet: zij gaven het volk aanleiding
tot wantrouwen en regtmatige grieven, en moesten derhalve den gewonnen scepter
reeds na vijftien jaren weder verliezen. In het laatst van .lulij 1830 werd KarelX,
de talentlooze broeder en opvolger van den achttienden Lodewijk, afgezet en
verbannen, en daarentegen Lodewijk Philips van Orleans, uit een zijtak der
Bourbons, tot koning uitgeroepen. Met welk eene geschiktheid en bedachtzaam-
heid deze uitnemende vorst bijna achttien jaren lang aan het lioofd van zijn door
partijen en journalisten opgeruid volk heeft gestaan, zal de nakomelingschap weten
te schatten. Van geen schending der grondwet was er onder hem sprake, en even-
wel moest hij in het lot zijner voorgangers deelen. Een nieuwe opstand op 24
Febr. 1848 te Parijs ontroofde hem plotseling den troon, om weder eene republiek
uit te roepen, die echter reeds 2 Dec. 1851 door Lodewijk Napoleon werd om-
vergeworpen. Het is nog versch in het geheugen, hoe deze prins zich qp de uit-
spraak der natie beriep, en op 2 Dee. 1852 den titel van Keizer aannam : 7^ mill.
stemmen hadden zich er voor, slechts 253,000 er tegen verklaard. De Franscheu
hebben nu weder een keizerrijk, en wel zonder parlement. Do civiele lijst van
den monarch bedraagt 25 mill. francs, en nog \\ mili. daarenboven, die hij onder
de prinsen van den bloede verdeelt. — De tegenwoordige keizer draagt den titel
van Napoleon III.
De hoofdrivieren vanFrankrijk zijn: 1. deGaronne^ die in de
Pyreneën ontspringt, na hare vereeniging met de Dordogne^ beneden
Bordeaux, Gironde heet, en, na eenen loop van 90 m., in de Atlantische