Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
24
RÜROPA.
klimaat des zomers dikwerf ondragelijk heet is. Hier waaijen de
gallego, een snijdend koude, en de solano^ een heete wind, die uit
Afrika komen, en ligchaam en geest verlammen.
Spanje heeft een aantal voortbrengselen, waaronder schapen,
die, wegens de uitstekende hoedanigheid van hunne wol, wijd en
zijd beroemd zijn, en verdeeld worden in rondtrekkende (merinos)
en niet rondtrekkende, wier wol minder goed is; voorts kermes,
sinds korten tijd ook cochenille; bijen; zijde, voornamelijk in het
zuiden; apen (alleen op de rotsen van Gibraltar); ook beeren en
wolven; koralen, rijst, olijven, saffraan, voortreffelijke wijnen, ro-
zijnen, alle edele zuidvruchten; katoen; in eenige oorden ook sui-
kerriet, dadels, pistassen, Johannisbrood, kurkboomen, terpentijn,
mastik- en sumakboomen, sporen van edele metalen, koper en ijzer
in overvloed, lood in groote menigte (na Groot-Brittanië nergens zoo
veel); tin, kwikzilver, aluin, vitriool, kobalt, zwavel, edelgesteente,
marmer, meer dan 1000 zoutbronnen, steenzoutgroeven, en 1500
minerale watei'en.
De inwoners spreken twee hoofd-talen: Spaansch , met drie hoofd-
dialecten, en Baskiseh in Biscaye en Navarre. De heerschendegods-
dienst is de Eoomsch-Katholieke, De fabrieken zijn in de laat-
ste jaren toegenomen, doch leveren niet genoeg op voor de behoeften
des lands. I-dr "worden vervaardigd: wol, katoenen en zijden stoffen,
papier, tabak, zeep, leder (corduaan of juchtleêr), spiegels, porse-
lein, enz. Het land is gunstig gelegen voor den handel; doch de
invoer overtreft den uitvoer. Belangrijk is het handelsvei'keer met
de West-Indische koloniën, die door Spanje met Europesche pro-
ducten worden voorzien,
Sinds eenigen tijd Avordt Spanje verdeeld in 48 provinciën, waarbij
nog de Canarische eilanden als 49ste provincie komen. Gewoonlijk
echter houdt men de oude verdeeling in 16 landschappen, behalve
de eilanden. Wij zullen beide indeelingen volgen.
1. Nieuw-Gastilië bevat 5 provinciën:
1. Madrid, met 406,000 bew. Madrid, hoofd-en residentiestad met 260,000 inw.
Over het geheel heeft zij een goed aanzien; want de straten zijn breed en wel ge-
plaveid, en de huizen meerendeels wel gebouwd. Bovenal munt uit het nieuwe
koninklijk paleis, waarin de koning zijn verblijfboudt. De Prarfo is eene beroemde
publieke wandelplaats. El Pardo, Casa del Campo en Florida zijn koninklijke
lustverblijven omstreeks Madrid, en liggen'in vlekken van ruim 1000 inw. Ei
Escorial, een vlek in een onvruchtbaar dal van het Guadarama-gebergte, met 2000
inw., is beroemd wegens het prachtige klooster, gewoonlijk het Escuriaal gehee-
ten, alwaar het hof zich gedurende een gedeelte des jaars ophoudt. Alcala deHe-
Klares^ geboorteplaats van Cervantes, heeft 6000 inw.
2. Toledo, met 330.000 bew. Toledo^ hoofdstad op hooge rotsen, langs welke
de Taag omlaag kronkelt. Voorbeen was zij eene der grootste Spaansche steden,
die 200,000 inwoners had; thans echter heeft zij slechts 15,000. Aranjuez (spr.
Arangoes), een vlek aan den Taag, heeft een koninklijk lustpaleis en 3000 inw.;
als het hof er is, wordt dit getal verdriedubbeld. Talavera de la ReynahtQÜ 8000
inw. Slag 1809. Ocana (spr. Okanja) heeft 13,000 inw.
3. Guadalajara (spr. Goeadalagara), met 200,000 bew. Guadalajara, hoofdst.
aan den Ilenares, heeft 7000. Siguenza 4000 inw. La Isahella heeft warme mine-
raalbaden.
4. Cucn9a, met 253,000 bew. Cuen<;a , hoofdst. met 10,000 inw., ligt op eeno
zeer hooge rots, waaraan de huizen schijnen te hangen. Molina heeft 5Ü0U, Re-
qxima 7000 inw.
5. Ciudad real, weleer la Mancha (spr. Mantsja), met 320,000 bew. Ciudad
real, hoofdst. heeft 9000 inw. Het vlek yl/^wat/ew heeft 11,000 inw. en eene beroemde
kwikzilvermijn. Vadepenas (spr. Valdepenjas), met 9000 inw,, is beroemd wegens
zijnen kostelijken wijn. Almagro heeft 8000 inw.