Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
nieuw-zeelano. 373
(k)OY de Foveaux-straat van het middelste gescheiden en het kleinste
is. (xeheel Nieuw-Zeeland is vol heuvels en bergen, wier ketens zich
van het noorden naar het zuiden uitstrekken. De hoogste berg, de
Kgmondshertf geheeten, verheft zich 14,760 voet. Het noordelijke eiland
is het fraaiste, vruchtbaarste en meest bevolkte; het middelste met
ontzettende massa's van bergen bedekt. Het klimaat is zeer gematigd,
aangenaam en gezond. De producten zijn: honden, eene menigte vo-
gels, zeer veel visch en schaaldieren, walvisschen, zeebeeren. zee-
leeuAven, Nieuw-Zeelandsch vlas, wilde selderij , thans ook Europesche
gvoen^en, aardappelen, boekweit, arumwortels, pataten, theemirten
spruitdennen, koolpalmen, uitmuntend hout voor den scheepsbouw,
v/aaronder de cowriepijnboom de koning van alle pijnboomsoorten is ,
marmer, graniet, kwartz, vuursteenen, chalcedon, agaat, ijzersteen,
oker, jade of oostersche niersteen. De inlanders behooren tot een
ras, dat veel overeenkomst met het Maleische heeft: zij zijn groot en
sterk, oorlogzuchtig, en geven veel blijken van verstand, werkzaam-
heid en moed. Hunne woningen bouwen zij bijeen tot dorpen. Vroe-
ger aten zij hunne verslagene vijanden; doch sedert 1814 hebben de
Engelschen op deze eilanden zendelingen en volkplantingen, om ook
hier Christendom en beschaving in te voeren. Het aantal bekeerden
tot het Christendom is in eenige streken vrij aanzienlijk; vooral,
omdat de Nieuw-Zeelanders van nature een volk zijn, dat zeer vat-
baar is om in beschaving toe te nemen, gelijk dit in de laatste tij-
den ten duidelijkste is gebleken. In 1840 heeft Engeland deze eilan-
den voor eene Britsche kolonie vei-klaard, en er een Britsch bestuur,
zelfs een bisschop, aangesteld. De geheele bevolking wordt thans
geschat op 600,000 zielen.
Op het noordelijkste eiland ^Icha-na-mawi) heeft men; Auckland, vrijhaven en
zetel van den gouverneur eu den Anglicaanschen bisschop, met 7000 inw. Om-
streeks 5 m. van daar heeft men in lö52 goudmijnen ontdekt. Aan de Cook-straat
heeft men Nieuw-Plymouth met 3000 inw. en Wellington met 8000 inw., benevens
eene kerk, school, boekdrukkerij, ja zelfs een schouwburg. Washington, op Icha-
na-mawi, met 9000 en Nelson, op Tawai-poe-namoe, met 3000 inw., liggen te-
genover elkander, mede aan de Cook-straat In het oosten van Tawai-poe-namoe
iiceft men dc dagelijks in bloei toenemende kolonie Canterbury, met de hoofdstad
Christchurch.
Om Nieuw-Zeeland heen liggen voorts, van het noorden naar het
zuiden, de Ivermandec-archipel (in 1793 ontdekt), met het
hoofd-eiland Raoul; de Broughton-archipel, waarvan Chatham
het voornaamste eiland is; voorts de Bounty-eilanden, het Te^
genvoefers-eiland^ het Chnmphdl-eiland, en de L o r d - Au ck 1 a n d-
eilanden, met het hoofd eiland Enderby.
De bovengenoemde eilandgroepen, van Nieuw-Guinea tot Nieuw-
Zeeland, liggen in een halven kring, van het noorden tot het zuid-
oosten, rondom Nieuw-Holland. Buiten om dien kring liggen de
eilandgroepen, die Avij nu laten volgen.
WK IPEIiEW- of P^Ii^O-KlIiA^DKlV.
Deze liggen ten noorden van Nieuw-Gruinea, hebben eenen vrucht-
baren grond j cn zijn met vele bosschen bedekt. Hier groeijen kool-