Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE NOOKDI'OOLLANDICN. 311
geniuttkte ontdekkingen aangenomen, dat Boothia-fclix een eiland was, cn cr
eene noordwestelijke doorvaart bestond. Maar de door dc Hudsons-baai uitge-
ruste expeditie, aan welker hoofd zich kapitein Bais bevond, besliste in 1846 en
1847 het vraagstuk ter gunste van Ross, Rak erkende dc geziene zee als baai.
Koning-Williams-Iand als een eiland, en Boothia-felix als een scbier-eiland. Na-
dat hij in de Kepulse-baai had overwinterd, onderzocht bij het zuidelijk gedeelte
van de Boothia-golf tot aan het punt, waar de ontdekkingen vun Ross hadden op-
gehouden.
Algemeene deelneming verwekte de laatste noordpoolreis van Franklin in
1845, die met zijne li?6 lotgenooten verdwenen is. Al de expeditiën, die sedert
1848 uitgevaardigd zijn om hem op te zoeken, bleven in het eerst zonder gevolg.
Doch verscheidene der aanvoerders van die zee- en landtogten hebben, bij hun
wedijveren in volharding, zelfverloochening en inspanning, zichzelve in de ge-
schiedenis der geographi-sche ontdekkingen ccn gedenkteeken opüerigt. Onder an-
deren is door kapitein Mac Clurl: het vrangstuk omtrent de noordwestelijke
doorvaart gelukkig opgelost. Hij verliet 5 Aug. dc Barrow-spits, ontdekte in iet
noordoosten kaap Parry, Baring-land en Prins-Alberts-land (welk laatste ïnot
Wollaston- en Victoria-land verbonden is), stevende vervolgons door dc Prins-
van-Wales straat, die in de Barrow-straat uitkomt, in welke laatste hij van 18.Vi
tot 1853 overwinterde. In den zomer van 1852 ontflekto Bklcüek eenige eilan-
den {Noord-Cornwall, ce Victoria-archipel en Noord-Kent) ten noorden van dc
zoogenaamde Parry-eilanden, en bevestigde het reeds vroeger geopperd vermoe-
den, dat ten noorden van 80" de i'oolzee bijna geheel vrij van ijs is. Ook dc
kapiteins Kellet en Inglefield waren van 1851—53 in de noordpool-gewcsten
als ontdekkers werkzaam. In het algemeen waren al die ontdekkingsreizen vrucht-
dragend voor de wetenschappen.
Ons blijft nog over te gewagen van de poolvaart van Dr. E K. Kane (een Ame-
rikaansch geneesheer), of de derde Noord-Amerikaansche expeditie van 1853—55,
cn van de boot-expeditie in 1855. Deze derde expeditie geschiedde voor rekening
van den Nieuw-Yorkschen koopman Gkin.nkl, en was de tweede, die voor zijne
rekening word uitgezonden (de eerste had plaats in 1851—52). Men stelde veel ver-
trouwen in deze onderneming, daar de bekwaamheid van Kane en zyne schepe-
lingen algemeen bekend was. Het vaartuig de Advance verliet 31 Mei 1853 de ha-
ven van Nieuw-York, cn ankerde 5 Augustus aan kaap Hathertou, aan de westkust
van Groenland. Hier trof men eene zeer woeste en schrikbarende n00rdf)00l-natuur
aan, liet op 10 September in de Renselacrs-baai het anker vallen, en besloot er
te overwinteren. Vrecsselijk was de winternacht van 120 dagen , cn op 24 Fcbruary
1854 werd het weder opgaan van de zon met nieuwe hoop begroet. Zij drongen
vervolgens verder noordwaarts door, en bereikten een op 80° n. br. gelegen ijs-
berg van 500 voet: hier eindigde de noordspits van Groenland, daar de kust hier
naar het oosten ombuigt. Aan gene zijde van dien ijsberg vertoonde zich in het
noorden een nieuw landgebied, waaraan door Kane de naam van Washington-land
gegeven werd. De voet van dezen ijsberg werd nu tot op 80 m. vervolgd, waar
men tot groote verbazing een naar het noorden open kanaal aantrof, dat men
Kennedy-kanaal doopte, cn dat zich onder 81" n. br. tot eene opene ijsvrije zee
uitbreidde. Het land , dat naar het noorden en westen door deze opene zee bespoeld
wordt, is tot 82® 30' n.br. opgenomen, en ligt onder de bekende landen het digtst
bij de noordpool. Het draagt den naam van Grhmel-land.
Nadat de manschap dor Advance van dezen belangrijken uitstap was terugge-
keerd, wachtte Kane in het najaar van 1854 op het opbreken van het ijs; maar
het ging hem als kapitein Mac-Clure in 1853 in de (Jenade-baai: het ijs bewoog
zich niot. Hij zag zich derhalve genoodzaakt in zijn tot overwintering ingerigt
schip nog een tweeden winter door te brengen, die zeker met geheele andere
moeijelijkheden dreigde dan de eerste. Hij koesterde echter eenige hoop op hulp
van Belcher, van wien men wiat dat hij op het 100 m z. w. waan« gelegen
Beechy-eiland depots aangelegd had. Kane vertrok derhalve met vijf man in
eene kleine walvischboot derwaarts, in de hoop van verder ten zuiden open
water te vinden. Hij kwam ook inderdaad tot aan dc Jones-sound; maar hier
stuitte hij op eene ondoordringbare ijsbarriëre, en hem bleef niets over dan onder
de grootste moeijelijkheden en ontberingen naar zyn schip terug te keeren. Dc
winter van 1854 op 1855 vervulde inderdaad de gekoesterde vrees; inzonderheid
deed zich het gebrek aan brandstof gevoelen; de kolen-voorraad was op, en ieder
eenigzins ontbeerlijk stuk hout werd tot brandhout gebruikt. Hunne eenigo hulp was
een negental Eskimo^s, die tevreden en gelukkig in hnnne eigen gebouwde hutten
leefden, en onze schepelingen ondersteunden zooveel in hun vermogen was. (*)
(*) Elisiia Kent Kane, in 1822 te Philadelphia geboren, heeft, ineeslal in zijne betrckkins.
als geneesheer, vel^ oorden der wereld bezocht. Hij overleed 16 Febr. 1857, te llavaun.i.