Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
AFKIKA. 279
sehe; want Karthago, omstreeks 880 j. v. Clir. door Tyriërs in dc baai van Tauis
(tegenover Sicilië) gesticht, had Phenicische of Punische taal en gebruiken, cn
werd door nijverlieid en zeehandel de magtigste republiek aan liet westelijk ge-
deelte der Middellandsche Zee. Karthagers bevorderden aan de kust van Li-
bye den akkerbouw en het aanleggen van vele steden; de eilanden Malta, Sar-
dinië, Corsica, dc Balearische eilanden, eeu gedeeltje van Sicilië cn dc zuidkust
van Spanje werd hun eigendom; echter moesten zij ten laatste, ondanks hunuo
wakkere legerhoofden IIamilkak cn Hanniral, voor de krijgszuchtige Komeinen
wijken. Bij het einde van den tweeden Punischon oorlog (201 v. Chr.) werd Kar-
thago cijnsbaar, en eindelijk in 146 geheel vernield. Hun land, als provincie Afrika,
benevens de nomaden-stammen der inlandsche Berbers en Mooren, in zoover deze
zich onderwierpen, werd eerst door Komcinsche, vervolgens door Byzantijnsche
stadhouders bestuurd. Dat voor korten tijd Germaanschc Vandalen een inval
deden en, voor het vroeger aan Karthago gepleegde onregt, een vergeldingstogt
naar Kome in het jaar 455 na Chr. ten uitvoer bragten, was slechts een klein
levendig tusschenspel in dc anders treurige onbeduidendheid van het land. Beli-
zahids, dc veldheer van Jdsïiniaküs, nam hun het bezit der provincie Afrika
weder af.
Reeds acht jaren na den dood van Mohammed (in 640) werd Alexandrië door den
Moslem Amrob veroverd, en dc hem opvolgende veldheercn onderwierpen nog in
do zelfde eeuw dc geheele noordkust van Afrika. Met hen trokken Arabieren het land
binnen, wier leer cn levenswijze ook op do nabij do kust rondirckkendo Berbers
en Mooren overging. Gricksch-Komeinsche inrigtingen eu het Christendom werden
uitgeroeid, terwijl dc Koran van do Roode zee tot den Atlantischen oceaan heer-
schende werd; zelfs aan de oostkusten van Afrika zetleden zich Ambiëren neder.
Alleen in llabesj hield zich ccn Christen-vorst staande, en in Egypte werden
cijnsbare Christenen (Kopten) geduld. In bot eerst stonden do veroveringen in
Afrika, even als in Azië, onder de chalifen. Toen echter do troon van JDamascus
naar Bagdad verlegd en reeds Spanje onafhankelijk was, rukte zich Mauritanië
(tegenover Spanje) en weldra ook het andere kustland van den Atlas, benevens
Egypte, los. Er ontstonden eigene Moslemische dynasticn, waaronder inzonderheid
het Fatimidische chalifaat in Egypte, met de nieuwe hoofdstad Kairo, belangrijk
was, dat zich van 969 tot 1171 onafhankelijk hield, cn ten opzigte van beschaving
cn regering zich naar de betere tijden van Bagdad scheen te zullen rigtcn; ten
minsto was do chalif Hakem (omstreeks Jict jaar 1000) een vereerder der wis-
kunde. Volgens het gewone lot van het despotisme verslapte het chalifoo-gcslacht
alras, en het staatsgebouw stortte in. Saladin, de beroemde Ajubido, verkreeg
als sultan in 1171 de heerschappij over Egypte, waarmede hy weldra die to l)a-
mascus verbond, vervolgens Jeruzalem innam, met Richard Leijuwknijaut
streed, en in 1192 roemvol stierf. Bij ongeluk lieten zijiio opvolgers aan hunne
lijfwacht — slaven', zijnde gewoonlyk uit dc landen der Kirgizcn en Tsjerkosscu
gekochte Mammclukkeu — te veel magt. Een aanvoerder van hen maakte zich
in 1250 meester van den troon, waarop onder verscheidene Manimclukkcn-dy-
nastiën het door oproeren, wreedheden cn gewelddadigheden van het militair
bestuur geplaagde Egypte bijna drie eeuwen zuchtte, tot het in 1518 ccnc provin-
cie van het Osmanische rijk werd, cn thans nog aan ccn Pasja gehoorzaamt,
die, wel is waar, bij dc zwakte van zijnen oppersultan, bijna tot een onaflmnke-
lijken vorst is geworden en veel voor land eu volk doet, maar nog moer zou
kunnen doen, zoo hij geen Turk ware, en het volk denkbeelden van burgerlijke
vrijheden had. Wat de overige noordkust van Afi'ika betreft, dient tc worden
aangemerkt, dat in Fez cn Marokko, ten westen en noordwesten van den hoo-
gen Atlas, sedert 1670 een eigen Moslemisch keizerrijk bestaat, met onbeperkte
despotenmagt, en dat zich in de zestiende eeuw te Algiers, Tunis cn Tripoli
drie militaire staten hebben gevormd, met bcys aan het hoofd, die den Osmani-
bchen oppersultan half en half als hunnen heer'erkenden, en wier voorname kost-
winning uit zeerooverij bestond. Gelijk men weet, werd dc bey vhn Algiers in
1830 door do Franschen getuchtigd, afgezet, cn zijn land iu bezit genomen.
Behalve het noorden, is het uitgebreide Afrika eerst sedert vier ecuwen het voor-
werp van Europesche nasporing geworden. Uit Portugal vertrokken de onidek-
kers der west- en oostkusten. Bautolomeds Diaz kwam het eerst in i486 aan
de Kaap de Goede Hoop, en Vasco ijb Gama zeilde die voor het eerst om naar
Oost-Indië. Koloniën werden aangelegd, onder welke geene zoo belangrijk werd
als dc Nederlandsehe aan do Kaap, die thans aan de Engelschen behoort. Ken-
nis van dc binnenlanden dezes wcrelddecls te verwerven was moeijclijkcr, doch
prikkelde slechts mcor dc weetgierigheid van ondernemende onderzoekers. Vele
hebben hunne pogingen to dezen opzigto met hun leven geboet, doch hunne na-
men zijn in dc outwikkclings-gcschiodcnis vau dit werelddeel even zoo onsterfelijk,
nis de namen van hen, die gelukkig weder in hun vaderland terugkeerden. Hoe