Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
oosT-iNinë. 275
KajanSy Kadajans enz., waarvan sommige ziek nog in een zeer ru-
wen toestand bevinden, terwijl anderen reeds een zekeren graad vau
beschaving vertoonen. De kusten, die laag, vlak, moerassig en on-
gezond zijn, worden door verschillende Maleisclie staramen bewoond,
die zich door een hoogen graad vau wreedheid onderscheiden. De
zuidwestkust van dit weinig bebouwde eiland is genoegzaam onbe-
kend. Borneo levert het beste drakenbloed, de beste Oost-Indische
vogelnesten, uitmuntende kamfer, veel goud en echte diamanten, wier
beste mijnen zich in het district Landak bevinden. Van de verschil-
lende koningrijken, waaruit het eiland bestaat, zijn Banjermas-
sing, öukkadana, Sambas euBoerneh (aan de n. w. kust, met
eene groote stad van gelijken naam) het meest bekend. In het laatste
koningrijk bevindt zich de bergketen Kilibaloe, die zich tot C n. br.
uitstrekt en in een voorgebergte eindigt, Ilaar hoogste top verheft
zich 14,000 voet, In het landschap Koeti-lama bevindt zich de
door Europeanen wegens handel veel bezochte Baai van Fassier,
die in de magt der Boginezen (bewoners van Celebes).is. In 1823
drong eene Nederlandsehe expeditie G3 mijlen ver op de gi'oote ri-
vier Pontianak in het binnenland, en heeft verscheidene onfhan-
kelijke staten tot onderwerping gebragt, zoodat thans de Nederlan-
ders in het bezit van -J van het eiland en daardoor tevens van dat
der diamant- en rijke goudmijnen gekomen zijn. De bezittingen der
Nederlanders (de residentiën westkust en zuid- en oostknsi] bevatten
omstreeks 700,000 bew. De voornaamste steden zijn:
Sambas, ann dc rivier van gelijken naam, met ecn forten 10,000 inw. Fontianak,
aan de rivier Kapoea, met 20,000 inw. (de kampongs der Chinezen en der in-
landers er onder begrepen), cn Banjcrmassing met ccn fort. — Tot de Nederland-
sehe bezittingen behooren, behalve het onmiddelijk gebied, ook dc koningrijken
of staten Mata , Pontianak, Mompawa, Sambas cn Eanjcvmassing;
in do laatste is dc stad Boemi Kintjanti de residentie van den sultan.
I»orneo is door ccn menigte kleinere eilanden omringd , waaronder
in de Chinesche zee cn Laoet in de straat Makagser de grootstcn zijn. liet eilandje
Laboean, aan dc n. w. kust, behoort den Britten, die cr eeuo kleine kolonie hebben.
d. Celebes, ten oosten van Borneo, heeft ten noorden den zee
van Celebes en ten oosten do Moluksche zee, die met 3 bogten (de
Boni-, de Tomeikoe- en de Tello-baai) digt in het land dringt en 4
groote schiereilanden vormt. Ilet eiland, 2560 v. m. groot, staat
geheel onder het bewind of den invloed van Nederland. Aanvanke-
lijk was het rijk van Goa of Makasser magtig; Boni, door de Oost-
Indische Compagnie ondersteund, werd een tcgenwigt, doch la-
ter woelig cn lastig; in 1828 is het Nederlandsch gezag hersteld.
Door gemelde 4 schiereilanden loopen even zoovele bergketenen, Dc
grond is rijkelijk bevochtigd en vruchtbaar, en het klimaat, met uit-
zondering der laagten, gezond. Rijst en katoen worden in menigte
gewonnen; ook vindt men onder de metalen goud, koper en tin. De in-
landers zijn Maleijers, Makassers, Boginezen en Alfoeren ; de drie laatsten
ondernemend en industrieel. Talrijk zijn ook de Omw^r-ZarteZ-'ï of wa-
terbewoners, die aan de kusten of op de naburige kleinere eilanden,
ten deele ook op het water in hunne vaartuigen wonen en van visch-
vangst leven.
a. Onmiddelijk gebied: dc zuidwestelijke uithoek, met 204,000 bew.
Makassar, vrijhaven, met veel handel én 18,000 inw., is do zetel des gouver-
neurs: Maros van ccn assistent-resident ovor de noordcr districten.
18*