Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
274 AZiti.
rinthjkrs ruim 500,OlK) cn dc Lampornjs 80,000 zielen, zijn inlandschc volkstum-
mcn; aan dc kusten wonen Malcijcrs', cn do Europeanen zijn meestal Nederlan-
ders, aan wie thans het grootste gedeelte des cilands onderworpen is. Alleen het
noordelijk gedeelte is nog onafhankelijk gebleven en staat onder eene menigte
kleine radzja's of stamhoofden, die wederom van een gemeenschappelijken sultan
of opperhoofd afhankelijk zijn, die te Atsjien woont en aan wien zij schatting
moeten betalen. Dc Nederlanders hebben met gemelden sultan in 1857 een ver-
drag van vrede, vriendsehap en handel gesloten. Zijne residentie Atsjien is geene
eigenlijke stad, maar bestaat uit verscheidene dorpen, die op cenc ruimte van
ccnigc v. m. verstrooid liggen en tc zamen 75,000 inw. hebben. Het grootste
dorp, waar dc sidtan woont, heeft slechts 5000 inw. In dezen st.iat Atsjien, welks
bevolking 500,000 zielen bedraagt, hebben reeds dc Nederlanders zich van dc aan
dc westknst gelegene stad Sinkcl, aan den mond der rivier van gelijken naam,
meester gemaakt cn er ccne belangrijke kolonie gesticht.
Tot dc bcziithigcn der NedcrlaTiders, die verschillende rcsidcnticn vormen,
behooren: Ilct in 1824 door de Lïritten afgestane district D c n k o cl c n , groot
350 v. m., met 80,000 bew. en eene hoofdstad van gelijken naam, met 12,000
inw. cn het fort Marlboroiigh; voorts de vroeger onafhankelijke staten Mc-
nang-kaboe, in de binnenlanden, met dc Nederlandsche militaire post
van de?' Capellen, drie uren van den bcrgMerapi; Siakaandc oostkust; In d ra•
po era, welks sultan van dc Nederlanders afhankelijk is, cn waarin men de stad
l''adan(j heeft, die als dc hoofdstad der Nederlandsche bezittingen op Sumatra kan
worden aangemerkt, terwijl op 9 uren afstands van daar, meer binnen's lands, eene
nieuwe stad, Wülemsatady gesticht is; het land der Lampongs, dat tegenwoordig
ook dc Nederlandsche heerschappij erkent, alsmede het koningrijk Palembang,
met cenc hoofdstad van gelijken naam van 25,000 inw., aan den Moesi; dit is
mede geheel aan dc Nederlanders onderworpen, en even zoo het in de binnen-
landen gelegen rijk der L i m a po el lo~k ot t a's.
Ook bczitien dc Nederlanders sedert 1817 de weleer tot Palembang behoorende
eilanden Banka, groot 160 v.m., met 43,000 bew. onuitputtelijke tinmijnen en
dc hoofdstad Mnntok, en Biliton, groot 54 v. m. met 2000 bew. cn rijke ijzer-
mijnen, welke eilandgroep dc residentie Ban ka uitmaakt. Aan de westkust van
Sumatra liggen van het z. naar het w. de eilanden: Engano, met ruwe bew.;
voorts dc Mcn t a w ei-archi pel, waartoe behooren de twee Poggy- of Nas-
sau-cilanden, met 1400 bew.; voorts dc eilanden Si-pora, Karamatjet en
Si-beroct; do Batoc-groep, het eiland Bïhas, cn de Banja-groep, waar-
onder het Varkens-eiland het grootste is. Aan de oostzijde van Sumatra, vlak on-
der den equator, liggen dc eilanden Bintang, Riou, Linga, Sinkcb on
anderen, die te zamen dc Nederlandsche residentie Uiou uitmaken; dc hoofdstad
Ri'on ligt op het eilandje Tandj oug-pinang.
c. Borneo, het grootste eiland der oude wereld (13,312 v. m.)
ligt ten oosten van Sumatra, ten noorden van Java en ten westen
van Celebes. Het binnenland, tot dusverre nog weinig bekend, be-
staat, volgens de jongste nasporingen, uit talrijke, digt bijeenstaande
berggroepen, wier hoogste toppen zich tot 4000 voet verheffen. Van
deze breiden zich naar verschillende rigtingon groote bergketenen
uit, waaruit verscheidene rivieren ontspringen. Tusschen deze berg-
ketenen bevinden zich uitgebreide vlakten. Een gedeelte van het
eiland is geheel met bosch bedekt. De grootste rivieren aan de noord-
kust zijn de Boerneh en deSai^twdk, aan de westkust de Sambak en
de Pontiancdo, aan do zuidkust dc groote Banjer o^ Duson, en aan
de oostkust de Passier en de Koti, Ook zijn er vele meren, waaron-
der in het nooi'den het groote meer Kimhaloe, en in het binnenland
het kortelings ontdekte Banno-Majaloê, Door Borneo zijn-een menigte
wilde stammen verspreid, die vijandelijk tegen elkander over staan,
waaronder de Papoea's, de Soeloeks, de Bjadzjoes, de Dajakkers,
welke laatste eene groote streek in het binnenland ten westen van den
Banjer-Massing bewonen, en wier voornaamste rijk Sj aribas heet,
waar uitmuntend ijzer- en staalwerk vervaardigd wordt, en bij wie
een man geene vrouw krijgt, wanneer hij niet eerst den man van
eene andere natie deu kop" heeft afgeliakt; voorts heeft men nog