Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
oosT-iNDië. ' 273
Behalve dit Waicrloo-plcin, bevat Weltevreden ook eene menigte kazernen en
het grooto militaire hospitaal; het ligt tweo uren ten zuiden van Batavia, cn do
gezamenlijke bevolking van deze stad en Weltevreden , met al de bij- of voorsteden,
bedraagt le zamen 300,000 zielen, Eene menigte landverblijven vint t men in de na-
bijheid er van, zoo als Oost-Tadjonj met een fraaijen waierval, West-Tadjong mei
dc beste stoeterij op Java. met340,000 inw., aan de noordafhelling van
den 8allak, in eeno bekoorlijke ligging, heeft niet alleen het buitenverblijf van den
gouverneur-generaal, die het heete saizoen gewoonlijk hier doorbrengt, maar ook
vele landhuizen cn een Boianischen tuin; het is door het Nieuwe kanaal mei BdXa.-
via verbonden. Bij Weltevreden bevindt zich een verschanst kamp voor hotNeder-
landschc leger, met kazematten, en iu de nabijheid overblijfsels van do voormalige
prachtige stad i'adzjazjaran,— \evi\ere steden op Java zijn: Samarang, nabij deu
mond der rivier van gelijken naam, met eene haven, eene zeer sterke citadel, eene
militaire school, cn oinstrceks 50,000 inw. Deze stad is de stapelplaats van al den
liandel in het binnenland. Bantam, weleer de hoofdstad van het voormalige rijk van
gelijken naam, ligt thans geheel in puin. Cheribon of Tsjirebon, aan eeno baai, heeft
eeno reede en een der schoonste moskeen van bet eiland. Bemhang, Bantjas en
Lassem zijn welvarende plaatsen met goede havens. Soerabaia (Surabania, zekere
of veilige baai of haven), eene bloeijende stad aan do zee, cn het vaste punt voor
de Nederlandsche zeemagt, heeft aanzienlijken handel en 90,000 inw. Soerakarta^
rotiidentic van den inlandschen soesoehoenan, is eene groote stad aan den Solo,
met 110,000 inw. Dzjokzjokaria, residentie van den inlandschen sultan, heeft 90,000
inw. Bassaroean, versterkte havenstad aan den Gembong, is een der aangenaamste
plaatsen op Java. Tsjandi'Sewoe of Duizend tempels zijn 29ö kleine tempels, in wier
middeu zich een grootere tempel verheft, en woike gebouwen, die prachtig en al-
lersierlijkst zijn, van de be.schaving der oude Javanen getuigen.
Het eiland Madoera ligt aan de n. o. kust van Java, van waar het door ecnc
zeeëngte van mijl breed gci;chciden is, beslaat 75 v. m., en telt ruim 400,000
bew., waaronder omstreeks 300 Europeanen. Het wordt door 3 inlandsche vorsten
(die van Madoera, Sumauap cn Pamakassan) gercgcei*d, die vau Neder-
land afhankelijk zijn, eu bchoori onder dc residentie Soerabaia. Dc bergachtige
en boschrijke grond levert alle Javaansche producten, behalve kofüj. Do rivieren
zijn vau weinig belang. De inlanders bestaan voorts van visscherij, weven, spin-
nen euii het viechtcn van matten, eaz. Dc hoofdsteden der vorstendommen zijn
Bankallan, Sumanap en Bamakassan. Arrosbaia is een welvarend vick aan denn.w.
hoek van het eiland. Hier kwam Hout.man in Dcc. 1595 met zijue vier schepen
ten anker. Tot Madoera behooren voorts de eilandjes ten o. en z. o. er van ge-
legen, alsmede de Baviaans-eilanden ten n., waarvan Lubok het voornaamste is.
h. Sumatra, groot 7300 v. m., wordt door do straat van Ma-
lakka van Acliter-Indiè cn door de straat Soenda van Java geschei-
den. Verscheidene hooge vulkanische bergketenen doorloopen het
eiland in delengte; hieronder heeft men den Goenoag-SagOYan 15,500,
den Goenong-Karoembra van 14,000 en den Ophir van 10,000 voet;
f er van is met geboomte bedekt, liet eiland is wel bewaterd, en
inzonderheid in het westen vol stilstaande meren, weshalve het kli-
maat aldaar voor Europeanen zeer ongezond is. Peper, de beste
kamfer, benzoegom, het fijnste goud, edelgesteenten, koper, ijzeren
tin verdienen inzonderheid onder de voortbrengselen genoemd te woi*-
dcn. De bevolking bedraagt, volgens Jungiiuiin, 3,300,000 zielen,
waaronder 2 mill. Maleijers.
De BattcCs, wier getal op 150,000 geschat wordt, bewonen een bergland van 750
v. m., ten zuiden van Atsjien tot aan den staat Menankabo, terwijl de provincio
Tobah het eigenlijke middelpunt der Batta-landen is, en levert een mengsel op
van beschaving cu barbaarschheid, daar zij in eene soort van democratisch-aart«?-
vaderlijken toe.^tand leven, met behoorlijke wetten, van welke sommige zeer wijs
cn humaan zijn. Zij raadi)legen over hunne zaken in openbare volksvergaderin-
gen, hebben hunno eigene schrijftaal, ja zekere oude heilige boeken, wonen in
welgebouwde huizen, leven van akkerbouw, veeteelt en eenige industrie, waartoe
inzonderheid het*wcvea van fijne goederen cn het vervaardigen van metaal- on
ivoorwerk behoort; zij zijn zachtzinnig cn goedhartig, dankbaar en getrouw iu
het houden van hun woord: en toch veroorloven zij zich, in zekere bij dc wet
bepaalde tijden, levende mciischcn le eten. Dc Passoemas, die het hoogdal Pas-
sou ma bc\voneD, ten getale van 00,000, do Koeboch's, dc Redzjans en de Ko-
18