Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
180 Euiioi\\.
HKX liAIVUOKAArSCIIAP IflKSSKIV-IlUnBlinc;.
Dît bestaat uit twee van elkander afgescheiden stukken, waarvan
liet kleinste, de heerlijkheid Homburg, in de nabijheid van den Tan-
nus of de Homburger Höhe, door het Passausche en groothertogelijk
Hessische gebied ligt ingesloten; terwijl het grootste, de heerlijk-
heid Meisenheim, aan gene zijde van den Rijn, aan de rivieren de
Nahe en de Glan ligt. De geheele oppervlakte is 5 vierk. mijlen,
met 25,000 bew., die deels Evangelisch, deels Roomsch-Katholiek
zijn. Behalve koren, veeteelt en eenigen wijnbouw, brengt dit land
ook ijzer en steenkolen voort. De in dustrie verschaft wollen, linnen
en gebreide goederen.
De landgraaf, thans Gustaap, heeft met Hessen-Darmstad e'cne gezamenlijke
slem in de Duitsehe bondsvergadering.
Homburg, de residentiestad, thans een der eerste badplaatsen van Duitschland,
heeft 55UÜ inwoners. Meisenheim, aan de Glan, met 2600 inw., heeft eene fraaije
kerk en eenen toren, die veel gelijkenis heeft op den Straatsburger Munster.
Het dorp Merxheim, met wijnbouw, heeft 1500 inw.
BIET VORSXEIVDO:?! I^IECHXE^STEIIV.
Deze kleinste staat van het Duitsche Bondgenootschap grenst
aan Zwitserland, den Rijn en het Oostenrijksche gebied. Het landje
heeft eenen berg- en boschachtigen grond, koren-, ooft- en Avijn-
bouw, als ook goede veeteelt, veel hout, 2} vierk. mijl oppervlakte
en 6500 Katholieke bew.
Hot noordelijk gedeelte, het graafschap Schellenberg, en het zuidelijk deel, de
heerlijkheid Kac^w^ , werden in 1699 door het thans regerende huis gekocht, en
eerst in 1719 tot een zelfstandig vorstendom verheven. De vorst, Aloys, dieniet
in zijn landje resideert, regeert sedert 1836 met stenden, die uit gee.-telijkheid en
boeren bestaan, en heeft met VValdeck, Lippe-Detmold, Reuss cn Schaumburg-
Lippe ééne gezamenlijke stem in de Duitsche bondsvergadering.
Dc hoofdplaats is het vlek Liechtenstein (voorheen Vadnz genoemd), met ccn
slot cn 950 inw.
DE VIER VRIJE STEDEN.
Keeds ten tijde wan Hendrik den Leeuw ontwikkelde zich dc nijverheid der
Lübeckers. Aan de keizers Früderik Koodbaard en PuEniiuiK 11, u»t het huis
Hohenstanfen, hadden .zij rijksvrijheid te danken; en toen in de I3Jt? eenw het
Duitsche r^k door inwendigen twist beroerd werd en overal de steden zich tegen
vorstelijke en adelijke naburen moesten versterken, traden de Lübeckers en H.im-
burgers in eene hanze, d.i. maatschap of verbond. Weldra vereenigdcn zich nog in
de zelfde eeuw verscheidene andere steden met hen , en zoo ontstond de gi^oole hanze,
die magtig genoeg werd om zich aanzienlijke land-en waterwegen te verzekeren en
de naburen in ontzag te houden. De geheele handel op de Oostzee kwam bij uitslui-
ting in hare hand; want in Denemarken , Noorwegen en Rusland wist zij zich belang-
rijke regten te verwerven; maar ook in de Zuid-Nederlandsche stad Brugge rigtte zij
eene groote factorij op, en insgelijks te Londen, waar haar eene eigene stadswijk
werd ingeruimd. Somwijlen beproefden wel de koningen de regten van de rijke
hanze te verkorten , opdat hunne eigene onderdanen een deel aan het handelsvoor-
deel zouden bekomen; maar de hanze rustte vloten uit, en verwierf zich door veld-
en zeeslagen volkomene herstelling, ja zelfs uitbreiding van hare vroegere regten.
Zij was tot het voeren van zulke aanzienlijke oorlogen te land en ter zee in staat,
daar niet minder dan 70 steden, van Holland tot Liefland, tot hanr bondgenoot-
schap behoorden. Wij zeggen niet minder dan 70; want het getal der hanzesteden
v;as niet altijd even groot. Haar hoogste getal bedroeg 85, zijnde: Andernach,
Anklam, Ascherslehen, Bergm in Noorwegen, Berlijn, Bielefeld, Bohward'm Fries-
land, Brandenburg, Braünsberg, Bremen^ Brunswijk, Buxtehude \w het stift Bremen,
iJantzig, Jjeumin in Pommeren, Deventer, Dorpat, Dortmund, Duisburg, Limbeck