Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
HET CaOOTIIEKTOGDOM OLDENBURG. 169
HOIiSTKIIV.
Zie Denemarken.
HET GROOTHERTOGOO:« OliDKlVBURO.
Dit land ligt zeer verstrooid. Het grootste gedeelte, of liet her-
togdom Oldenburg, wordt door de Noordzee en het koningrijk Han-
nover ingesloten, en grenst ook aan het gebied van de vrije stad Bre-
men; het vorstendom Lübeck ligt in het hertogdom Holstein, en het
vorstendom Birkenjeld aan deze zijde van den Rijn, binnen de Pruissi-
sche Rijnprovincie. De geheele oppervlakte bedraagt bijna 115 v. m.,
met 2ö5,500 bewoners, van welke het grootste gedeelte de Luther-
sche en het kleinere de Katholieke godsdienst belijdt. Ook heeft men
eenige Hervormden, Doopsgezinden en Israëlieten.
Het huis der graven van Oldenburg en Delmenhorst, die hunne afkomst van
wittkkinü afleiden, kwam in 1448 op den Deenschen en vau daar, in 1762,
met Fetek 1H ook op den Kussischen troon. In 1773 verkreeg Oldenburg het
vorstendom Lübeck, als een geschenk van de Kussische linie, en den titel van
hertog; in 1803 het Hannoversche ambt Wildeshausen, en in J813 Birkenfeld en
den titel, van groothertog; in 1818 (wederom van de Russische linie) het gebied
Jever. Van 1810—1813 was Oldenburg een gedeelte van het Fransche rijk. Tot
Oldenburg behoort sedert 30 Junij 1854 ook de kleine heerlijkheid Kniphau-
sen vierk. m., met ruim 3000 bew.), die vroeger aan den graaf van Ben-
tink toebehoorde, en waarvan het oppergebied door den groothertog van Olden-
burg op de zelfde wijze werd uitgeoelend, als dit, bij de voormalige gesteldheid
van het Duitsche rijk, door den keizer geschiedde. De tegenwoordige groot-
hertog, Feteu, regeert met stenden, en heeft te zamen met Anhalt en Schwarz-
burg ééne stem in de Duitsche Bondsvergadering. De troon is erfelijk in de man-
nelyke linie.
De rivieren van eigenlijk Oldenburg zijn de Wezer, do Jahde,
de Hunte, de Hase en de Leda; de Nahe doorstroomt het vorstendom
15irkenfeld, en door het vorstendom Lübeck vliet de Trave. Aan
de Noordzee en aan de AVezer zijn vette laaglanden, die door dij-
ken tegen overstrooming beschermd moeten worden, en waar eene
voortreffelijke veeteelt bestaat. Het middelste gedeelte, dat genoeg-
zaam geheel vlak is, heeft eenen grond van middelmatige vrucht-
baarheid, met groote heidevelden, waar men de schapen- en bijen-
teelt uitoefent en turf graaft. Het vorstendom Birkenfeld is rijk
aan bosschen en delfstoffen.
De industrie is gering, en bestaat meest in garenspinnerij en
linnenweverij, het vervaardigen van gebreide kousen, en brande-
wijnstokerijen. De handel is vrij aanzienlijk.
1. Het hertogdom Oldenburg, 99-5- v. m., met 230,000 bew.
Oldenburg, welgebouwde hoofdstad aan de bevaarbare Hunte, heeft een fraai
slot met Engelsche tuinen, eene openbare bibliotheek, en met de voorsteden na-
;^enoeg 10,000 inw. Elsfleth, vlek aan de zamenvloeijing van de Hunse en dc
Wezer, waar voorheen eene belangrijke tol geheven werd, heeft 1600 inw. An-
dere vlekken zijn Varel met 3600, Ovelgönne met 1000 en Brake met 1500 inw.
Kleine steden zijn: Delmenhorst met 1800, Wildcshatisen met 2000, Vechta
2000, Kloppenburg met 900, Friesoythe met 1100 Inw. Het Saterland is een tus-
schen ondoordringbare moerassen gelegen landje, welks inwoners van Friescho
afkomst zijn, onder elkander hunne moedertaal spreken, en hunne vaderlandscho
zeden nog geheel onvermengd behouden hebben. Het slot Kniphausen ligt in do
voormalige liccrlijkheid van dien naam. Jever, met 4400 inw., is de hoofdplaats
<lcr voormalige heerlijkheid van dien naam, aan een bevaarbaar kanaal. Het eiland
Wangcroog, ï mijl van het vaste land, heeft ccn dorp van dien naam cn bc-
7,ochrc zcebafien.