Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
iis EUROPA.
manen de grenzen van Kroatië af, om er zieh te vestigen; dc landverhuizers
moesten zich daarentegen verpligten om het land tegen de Turken tc verdedigen.
Zij behoefden geen belasting tc betalen, doch waren tot bestendige krijgsdiensten
verpligt. Het vormen der bijzondere grensgebieden had op verschillende tijden
plaats. De Ivroatische Militaire Grenzen vormden zich in 1580, de Slavonische
in 1702, de Zevenbergsche en wel de Szeklersche in 1764, dc Walacliysche in
1766, do Banaatsche Militaire Grenzen in 1778 en 1774. In 1807 ontvingen de
Grenzen hare vroegere grondwet. In de onlusten van 1848 werden zij eerst onder
Hongaarsch staatsbestuur gesteld; daarop echter sloten zij zich aan in den strijd
tegen den Ilongaarschen opstand, en hielpen dien met glans ten einde brengen.
Als loon daarvoor werden de Grenzen tot een op zichzelf staand kroonland ver»
klaard. In 1850 ontving dit land eene nieuwe grondwet en belangrijke voordeden
voor land en volk. Opheffing van de Zevenbergsche Militaire Grenzen en onder-
geschiktheid er van onder burgerlijk bestuur, 1851,
Do Militaire Grenzen zijn thans verdeeld in 2 lands-militaire
kommando's: Kroatisch-Slavonisch en Serbisch-Banaats kommando.
1. Carlopngo, zeestad met eene haven, heeft 1000, Gospich 1400 inw. Zengh,
stad aan dc Adriatische zee, met eene vrijhaven, heeft 3'200, het vlek Oqtdiniom
inw. Dellovar, fraaije, doch kleine stad, heeft 600, St. George 3700, Glina 1800,
Petrinia 4500, Kostianicza 3000, Ond-Gradiska 2400, Nieuw-Gradiska 2000, Brod
3600, Vinkovcze 3500 inw.
2. Peferwardein, sterke grensvesting aan den Donau, tegenover Neusatz, in een
bevallig oord, heeft 4600 inw. (Slag 1716.) Karlowitz,^ stad aan den Donau, be-
kend door den vrede van 1699, heeft 5000 inw. Semlin, tegenover Belgrad, aan
den rcgteroever van den Donau, nabij de Sau, met 10,000 inw., is het middel-
punt van den handel tusschen Turkije en de Oostenrijksche staten, en dc groot-
ste stad van de Militaire Grenzen. Mitrovicz heeft 5500, Titel, dorp aan den uit-
loop van den Theiss in den Donau, 2300 inw. ccn tuighuis en scheepstimmerwer-
ven, en is de zetel vau de scheepssoldaten op den Donau. Pancsova heeft 12,000,
Weisskirchen 6000, Karansebes 4000 inw. Mehadia, vlek aan de Czerna, heeft
1800 inw. cn beroemde baden, Ihrkules-baden genoemd. Oud-Orsova heeft 1000
inw. In dc nabijheid is eene groote grot.
P R ITI S S K ."V.
Dit rijk bestaat, behalve eenige kleine verspreid liggende land-
streken, nit twee hoofddeelen. Het grootste hiervan grenst ten
noorden aan de Oostzee; ten oosten aan Rusland, Polen en Krakau;
ten zuiden aan Oostenrijk, het koningrijk Saksen en de kleine Sak-
sische staten; ten westen aan Keur-ÏIessen, Hannover, Brunswijk,
Anhalt-Bernburg en Mecklenburg. In zijnen omtrek sluit het in
de Anhalts-landen (uitgenomen een deel van het hertogdom Anhalt-
Bernburg) en een deel van Sclnvarzburg. Het kleinere hoofddeel
(Hijn-Pruissen) grenst ten noorden aan Hannover, ten oosten inzon-
derheid aan Hijn-Beijeren, het groothertogdom Hessen, Nassau,
Waldeck, Keur-IIessen, Brunswijk en Lippe, ten zuiden aan Frank-
rijk, en ten westen aan de Nederlanden, België en Luxemburg. De
oppervlakte van den geheelen staat bedraagt 5101^ vierk. mijlen,
en het getal bewoners 17,266,000, Deze zijn grootendeels Buitschers,
maar ook Wenden, Polen en Lithauers, waaronder ruim 10 millioen
Protestanten en ruim 6 mill. Roomsch-Katholieken; voorts 230,000
Joden, 15,000 Mennonieten en ruim 1600 Grieken.
Deze staat ontving zijnen naam naar het hertogdom Pruissen, dat sedert dc
O'lo eeuw genoemd ^verd naar zijne Slavische bewoners, de Po-Russi, hetgeen
zooveel als buren der Russen beteekent {po is in het Slavisch aa« oibij). De naam
van hertogdom Pruissen werd op het geheel overgedragen, toen Fredkrik I, op
18 Jan. 1701, van deze niet van den keizer afhankelijke gedeelten des lands do
koningswaardigheid aannam. Het stamland van den staat is echter het 7na7'k