Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
121 europa,
de edelste soort van Ilongaarsche wijn haren naam draagt, heeft 6000 inw. An-
dere behxngrijke vlekken zijn: Maad mQt 6000, ünghvar met 7000, Szohraotz iwQt
10,000, Munkats met 3600, Nagy Szöllós met 2500, Busth met 5000 en Szüjeth
met 7000 inw. liet dorp Rhonaszek is vermaard om zijne rijke steenzommijnen.
Groot-"NVardein. — iJebreczin {s'^t. Debretsin), na Pest de grootste stad
van Hongarije, doch als een dorp gebouwd, ligt in eene bekoorlijke vlakte, en
heeft 64,000 inw., die zich met onderscheidene fabrieken bezig houden. Vooral is
tegenwoordig de zeep beroemd. Er zijn thans 4 groote jaarmarkten, waarop veel
handel gedreven wordt. Groot-Wardein, stad aan de Ivörösch, in wier nabijheid
warme baden zijn, heeft 23,000 inw. Vihar en Margitta zijn vlekken cnet wijnbouw
en 3000 inw. De steden Oud- en Nieuw-Arad hebben te zamen 22,000 inw. Vlek-
ken met wijnbouw zijn nog: Mako met 23,000, Bekes met 19,000, Gyula (spr.
Djoela) met 16,000, Szarvas. met 18,000, Csaba (spr. ïsjabaj met 24,000 inw.
Szathnar Nemethy, vroeger 2 vlekken, zijn thans eene stad met 12,000 inw. Nagy-
Karoly is een vlek met 12,000, Nagy-Banya eene bergst. met 6000 inw. Vlekken
zijn nog: FelsÖ-Banya met 4500, Nagy-Kallo met 6000, Nyir-Egyliasa inaX. 14,000,
Bószörmeny met 15,000 cn Szobloszlo met 11,000 inw.
18. Wojwoodschap van Serbië en Ternes-Banaat.
Dit gewest, benevens de sedert 1768 gevormde Banaatsche Militaire Grenzen,
waren een bestanddeel van hel koningrijk Hongarije. Sedert 1428 tot op den
jongsten tijd, hadden uit Serbie vele landverhuizingen herwaarts plaats. Sedert
1848 is het land van Hongarije gescheiden. Het heeft een eigen bestuur, dat
echter onder de leiding van het Oosteorijksche ministerie staat.
Het is verdeeld in 5 districten: Zombor, Neusatz, Groot-Becskerek,
Temesvar cn Lugos,
Zombor, de hoofdst. heeft 23,000 inw. Maria-Theresia-stad, met een buitenge-
meen groot gebied, grooter dan dat van menigea kleinen staat van het Duitsche
bondgenootschap, heeft 44,000 inw. Het vlek Zenta heeft 15,000 inw. (Slag 1696.)
Neusatz, stad aan den Donau, tegenover Peterwardein, heeft 21,000 inw., waar-
onder vele Grieken. Futtak, vlek aan den Donau, in eene groote vlakte, met eene
jaarmarkt, die sterk door Turksche kooplieden bezocht wordt, heeft 6000, Illok
3600, Numa 8000, Groot-Becskerek 16,000, Groot-Kikinda 15,000 en Szent-Miklos
{Sint Nikolaas) 11,000 inw. Temesvar, vesting met 24,000 inw., aan de rivier Bega
en het Bega-kanaal, is de schoonste stad van Hongarije, en drijft levendigen han-
del. Sedert de droogmaking der stilstaande wateren, zijn de koortsen, die hier
vroeger heerschten, geheel verdwenen. Belangrijke vlekken zijn nog: Versecz (spr.
Verijets) met 18,000, Niemo-Arad met 4500, Lippa met 8000 qi\ Lagos met 7900 inw,
19. Kroatië en Slavonië.
Kroatii^ ontving zijnen naam van de Kroaten (d.i. overloopers), die in 640 uit
het oosten afzakten en zich hier kwamen vestigen. Het land bleef een zelfstan-
dig rijk tot 1091, en kwam toen onder de koningen van Hongarije, waaronder het
bleef tot 1526. Een jaar later werd keizer i'iiuoiKAND I door de Kroaten als
koning erkend. Van 1527—1849 was Kroatië in het koningrijk Hongarije ingelijfd.
Sedert 1849 vormen provinciale Kroatische en Slavonische staten een eigen kroon-
land. Ten tijde van Kroatiëns grootste uitgestrektheid, in het begin der lOde eeuw,
omvatte het de eigenlijke provincie Kroatië, benevens het Kroatisch kustland, de
Kroatische Militaire Grenzen, Venetiaansch Dalmatië, het gebied van de voorma-
lige republiek Ragusa, Turksch Kroatië en Herzegowina.
Slavonië {6.. land der Slaven) bevat eigenlijk provinciaal Slavonië, de Slavoni'
sehe Militaire Grenzen en Syrmië. Het heeft zijnen naam naar de Slavische Kroaten,
die in 797 hier van elders zijn binnengekomen en zich hier hebben nedergezet.
Dit gewest was onder Hongaarsche heerschappij van 1079—1524; onder Turksche
van 1524—1699; onder Oostenrijksche heerschappij, met Hongarije verbonden,
sedert 1699. Sedert 1849 is het met Kroatië tot ecu eigen kroonland vereenigd.
Van Kroatië is het noordelijk gedeelte meer heuvelachtig; het
zuidelijke daarentegen heeft aan de Bosnische en Dalmatische gren-
zen hooo^e berffen. Het eersto-enoemde is het vruchtbaarst.
O O O
Slavonië is een schiereiland, tusschen de rivieren de Sau, de
Drau en den Donau. Het is zeer vruchtbaar, doch niet genoegzaam
bebouwd. De oostelijke hoek des lands maakt Syrmië uit.