Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
oostenrijk. 123
school. jaarlijks 4 aanzienlijke markten, fabrieken, met dc militairen 120,000 inw.,
en is de hoofdzetel van den Ilongaarsehen handel. Deze steden, ofschoon ieder
eene afzonderlijke gemeente blijft uitmaken, worden thans meer en meer als e'énc
stad beschouwd, en daaraan dc naam van Oyè«-Pes/ofgegeven, WaiU
zen, in een wijnrijk oord aan den Donau, heefD oene fraaije domkerk en 13,000
inw. Ketskemet, het grootste vlek der rijks, in eene heide, die zich 24 uren ver
uitstrekt, heeft belangrijke zeepziederijen en looijerijen, sterken productenhandcl
en 38,000 inw. Andere belangrijke vlekken zijn Gódöllö met 3000, Czegled met
18,000, Nwjy {Groot-) Körbs met 17,000, Azdoa met 2500 inw. Kalotsche in eene
stad met 12,000 inw. Gran, stad aan den uitloop der Gran in den Donau, met
warme baden cn eene prachtige domkerk, heeft 15,000 inw. Het vlek JJotis of 'lala
heeft 9000 inw. Stuhliveissenlurg, in eene moerassige landstreek, heeft fabrieken cn
20,COO inw. Erlau, in een fraai dal aan de beide oevers van de Erlau, heeft ster-
ken wijnbouw en 20,000 inw. Groote vlekken met veel nijverheid, inzonderheid
wijnbouw, zijn voorts: Gyongy^s (snr. Djondjus) met 14,000, iSzolnok met 12,000,
Mezo-Tur met 16,000 inw. 'Sliskolcz (spi\ Mieskoltsj), met 28,000 cn Jjios-Gyor
(spr. Djos Djcur), in een ooftrijk oord, met 4000 inw. en vermaarde ijzeiwerken. Het
dorp Czilicza (spr. Tsilictza) heeft een merkwaardig berghol, dat in de hondsda-
gen vol ijs is, en waarin de koude toeneemt, naarmate de buitenlucht heeter wordt.
Het dorp Aglelek is merkwaardig door zijn zeer bezocht dropsteenhol. Szegedm,
stad en vesting aan den uitloop van de Maros en de Theiss, heeft 52,t)00 inw., die
aanzienlijken handel drijven. Het regtsgebied dezer stad bevat wel 10 vierk. mijlen.
Vasarhely, het grootste van Hongarije, met veeteelt, tabak- en wijnbouw, telt
36,000 inw. Belangrijke vlekken zijn voorts: Czentes met 24,000, Csongrad met
14,000, Jaszbreng met 17,000, Eelegyhaza met 19,000 en Halas met 13,000 inw.
Oden burg. — O denburg, in eene bevallige streek, nabij het Ncusiedicrmeer,
heeft sterken wijnbouw en 17,000 inw. Eisenstadt, tusschen de Leitha en iiet Neii-
sicdlcrmeer, in een romantisch, door wijnbergen omringd oord, heeft een prach-
tig slot met heerlijke tuinen, aan het vorstelijk geslacht van Estekiiazy toebe-
hoorende cn 5000 inw. Rust is ecn stadje met 2200, Wieselburg een vlek met 3800,
Ilonqaarscli Attenberg ecn vlek met 3000, Kitsee met 3300 zielen. Raab, sterke
vesting aan den uitloop van de Kaab in den Donau, heeft 30,000 inw. (Veldslag
1809.) Het vlek Martinsberg heeft 2800 inw. en eene beroemde Benedictijner abdij.
Verdere steden zijn: Güns met6000, >SVem am Anger met 5200, Uespnw met 12,000
inv^ Vlekken zijn nog: Papa met 14,000, Kestely, aan het riattenmecr, met een
beroemd landhuishoudkundig instituut en 8000, Groot-Kanisa met 9000, A'o/^/srar
met 4000, Sziqethvar met 3800, Szexard met 11,000 en Tóldvar met 12,000 inw.
De stad Fi'mjkirchen heeft 16,000 en het vlek Mohacs (spr. Mohaatsj) 10,500 inw.
(Slag 1526 en 1687.)'
Presburg. — Presburg, de voormalige hoofdstad van Hongarije, aan den
Donau, in een bevallig oord tusschen hooge bergen en eene uitgestrekte vlakte,
is fraai gebouwd, en heeft 45,000 inw., sterken wijnbouw en belangrijken handel.
(Vrede 1805.) Pósing heeft berg- en wijnbouw cn 5000 inw. — Schut, een zeer
vruchtbaar eiland , van 11 mijlen lang cn 7 breed, wordt door den Donau gevormd.—
Van andere steden heeft St. George wijnbouw en 3800, Modern 5800 inw. Tyrnau
8000, llolitsch 4500, Sasva 2700, 'Miava 10,000, Póstyen^bOO, Skalitz 8000, Neutra
5000, Neuhiiusel 6800, Freistadt 4500, Rajecz 3000, St. ]\fartin 1800, Also-Kubin,
1300, Szent Miklós {St. Nikolaas) 1700 inw. Neusohl, bergstad in het dal, aan de
vereeniging van de Bistritz en de Gran, heeft 13,000 inw. Vuer/j/en heeft 3800 inw.
llerrengrund, bergvlek met 1600 inw., is vermaard wegens het cementwater, waar-
door het ijzer, dat cr in geworpen wordt, iu cementkoper verandert. In de nabij-
heid is het zoogenoemde Altgebirge, met vele bergwerken, smelterijen en smede-
rijen. Bries (spr. Brietsj) heeft 4200 inw. Kremnitz, bergstad in eene diepte tus-
schen hooge bergen, heeft eene munt, rijke goud- cn zilvermijnen, en 10,000inw.
Schemnitz, de grootste bergstad des rijks, in een met rotsen omringd dal, heeft
cenc beroemde akademie voor mijnwerkers en houtvesters, belangrijke goud-en zil-
vermijnen , en , met de zich 2 uren ver uit^trekkeude voorsteden, 20,000 inw. Ralassa
Gyarjnath heQÜ 4000, Losonz 3300 en Gacs (spr. Gatsj) 1500 iuw. A'owor«, stad en
sterke vesting aan den mond van de Waag in den Donau, in een zeer moerassig
oord, met 20,000 inw., heeft door de belegering van 1848 — 49 veel geleden.
Kaschau. — Kaschau {Kasan), fraaije stad aan de Hernath, met 15,000 inw.,
heeft een tuighuis en drijft veel handel. Rosenau, met veel industrie, heeft 7000,
de vlekken Dobschau 5500 en Groot-Steffeldorf 8500 inw. Kiismark of Kaisers-
mark, aan de Poprad en in de nabijheid der Karpaten, heeft 6000 inw. Leulschau
heeft 5600, Schm'ólnitz, bergstad, met kopermijnen, 4500, Iglo 6000 en Lublo
2000 inw. Eperies, in ecn schoon oord aan dc Tarcza (spr. Tartsa), heeft sterkeu
wijnhandel en 10,000 inw. Bortfeld, aan deTöj>l, heeft zeer bezochte zuurbronncu.
Toicay, vlek aau dc zamenvloeijing van dc Bodrog cn de Theiss, naar welk vlek
_J