Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
122 EUROPA.
17. Hongai'ije.
Hongarije werd in 889 bezet door de Magyars of Magyaren, zijnde een Fin-
nische stam. De laatste koning van Hongarije, Lodewijk H (1516—1526), bc-
heerschte dit rijk met de bijlanden (Kroatië, Slavonië, de Wojwodschap en het
Temes-banaat, de Militaire Grenzen, Zevenbergen en Dalmatië) en het koningrijk
Boheme met zijne voormalige bijlanden (Moravië, Oostenrijksch en Fruissisch
Silezië, Opper- en Neder-Lansitz). Hij viel in den slag tegen de Turken, 29
Aug. 1526. Daar bij kinderloos stierf, kozen de Hongaren en Bohemers zijnen
zwager, Ferdinand I, tot koning. Deze was sedert 1522 aartshertog van Oos-
tenrijk en heer in alle Duitsch-Habsburgsche landen, sedert 1526 koning van Bo-
heme en Hongarije, sedert 1556 Duitsch keizer, en overleed in 1564. In Hon-
garije was echter door eene andere partij de Wojwod van Zevenbergen, Jan
Zapolya (spr. Zapoolja) te Stuhlweissenburg gekozen, die een grooten steun aan
den Turkschen sultan, Soliman II, vond. Zapolta bebeerschte Zevenbergen
(1540), dat van 1526 tot 1699 een zelfstandig vorstendom vormde. Om het bezit
van Hongarije werden echter, na verloop van 180 jaren, acht oorlogen tusschen
Oostenrijk en Turkije gevoerd (1529, 1532, 1541—1547, 1551-1562, 1564—1566,
1592—1606, 1663—1664, 1683—1699). Gedurende dezen tijd was Zuid-Hongarije
met de bijlanden in het bezit der Turken. Bij den vrede te Karlovitz, in 1699,
kwam Zuid-Hongarije met zijne bijlanden, met uitzondering van bet Banaat, we-
der onder Oostenrijksche heerschappij. Door den vi'ede te Passarovitz, in 1718,
die aan den negenden oorlog met de Turken een einde maakte, won Oostenrijk
zelfs het geheele Banaat, 5 districten van Klein-Walachye en een gedeelte van
Serbie. De twee laatste gebieden gingen echter bij den vrede te Belgrad (1739),
waarmede de tiende Turksche oorlog (1737—1739) eindigde, weder verloren. Sau
en Donau werden als de grenzen aan beide rijken vastgesteld. Opstand 1848;
nieuwe constistutie 1849.
De grond van dit land is in het noorden bergachtig en daardoor
koud en ruw, doch in het zuiden vlak, en op vele plaatsen met
moerassen bedekt, inzonderheid aan de oevers van den Theiss en den
Donau; in andere streken bestaat de grond uit onvruchtbare zand-
woestijnen en heiden, waaronder de groote Dehrecziner en de KeisJce,'
meter heiden vooral in aanmerking komen. In het noorden is het
omsloten van de Karpaten, een uitgestrekt gebergte, waardoor het met
een 120 m. langen boog van Galicië Avordt gescheiden. De grootste
middellijn hiei'van bedraagt 15 m., en het bereikt de grootste hoogte
in het zoogenaamde Tatra-gebergte, Hooge toppen van de Karpaten
zijn voorts de 8300 v. hooge Lownitzer spits ^ de 8000 v. hooge Krif"
toan (waarop in 1841 een gedenkteeken voor koning Fredekik August
van Saksen is opgerigt, die hem beklom) en de bijna even zoo hooge
Käsmarker spits. De Donau is de hoofdrivier, en heeft hier de groote
takken de Mur, de Drau en de T/ieiss, Merkwaardig zijn de Popi^ad
en de Dunnjetz, omdat zij de eenige rivieren zijn, die uit Honga-
rije noordwaarts in den AVeichsel en derhalve in de Oostzee vloei-
jen. Het noordelijk gedeelte van Hongarije is van alle Oostenrijk-
sche provinciën het rijkst aan mineralen, en zuidelijk Hongarije
is de korenschuur voor den staat, niettegenstaande het nog beter be-
bouwd zou kunnen worden. Hoewel het Magyarsch (spr. Madjarsch)
de moedertaal der Hongaren is, is niet alleen ^eilloogduitsch er zeer
algemeen, maar bij de Roomsch-Katholieken der bevolking) ook
het Latijn in die mate, dat zelfs de boeren achter den ploeg het
spreken. Dit kroonland bevat 5 districten: Ofen-Pest^ Oedenburg^
Presburg^ Kaschau en Groot-War dein.
Ofen-Pest. — Ofen of Buda, de hoofdstad van Hongarije, aan den regteroever
van den Donau, tegenover Pest, waamcde zij door eene schipbrug is vereenigd,
is de zetel van den stedehouder, hceft fabrieken, een praclitig palcis, sterken
wijnbouw, warme baden en 55,000 inw. Pest, do levendigste stad in Hongarije,.
aan den linkeroever van den Donau, tegenover Ofen of Buda, heeft eene hooge-