Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
mm
iis europa.
Dit over het geheel zeer vruchtbare laüd is aan drie zijden door
bergen ingesloten, en ligt alleen aan den zuidkant open. De Oder
neemt hier zijnen oorsprong. Het is verdeeld in 2 kreisen: Brunn
en Olinütz.
1. Brunn, de hoofdstad en de fraaiste stad van Moravie, in een aanjrenaani
oord aan de zamenvloeijing van de Zwittawa en de Schwarza, heeft aanzienlijke
fabrieken, levendigen handel en 50,000 inw. Nabij Brunn ligt de gedeeltelijk ver-
vallen bergvesting Spielherg. Tisclinoicüz heeft 2000 en Nikohhurg 10,000 inw.,
waaronder de helft Joden. Ausierlitz, stad met een fraai kasteel en 3200 inw., is
bekend wegens den slag in 1805. Wischau heeft 3400, Eisgrub 2000, Göding 3000
inw. Blansko, vlek aan de Zwittava met 1800 inw., heeft eene der voornaamste ijzer-
gieterijen van dc geheele monarchie. Znaym, stad op eenen berg aan de Thaya,
heeft 6000 inw. (blag 1809.) In de nabijheid ligt het voormalige stift Kloster-Bruck
met prachtige gebouwen. Eibenschütz heeft 3000, Kroinau 2000, Josloicitz 1800,
Jameritz 2200, Namjest 2300 inw. Het vlek Frain, met 1200 inw., heeft ei'ne groote
porseleinfabriek en heerlijke omstreken, Iglau heeft lakenfabrieken en 19,000 inw.
Trehitsch heeft bOOO, Teltsch ^'500 en Groot-Meseritsch 4000 inw.
2. Olmütz, welgebouwde en versterkte stad tusschen twee armen van de March,
heeft eene hoogeschool cn 18,000 inwoners. Pi-osnitz heeft fabrieken, de grootste
graanmarkt in Moravië en 13,000 inw. Moravisch Neustadt heeft 4500, Sternberg
weverijen cn 13,000, Schönbcrt} 6000, Mwjlitz of Mohelnice 4000, i/Vtów 2600, i/m-
disch 2200, Wisoivitz 2800, Üongaarsch 'Brod (veer) 3500, Ostrau 22Q0, Strasnitz
5200, Bisentz 3000, Jlolleschau 4800, Napagedl (vlek) 2700, Weisskirchen 5500 en
Niemo'Titschein 10,000 inw. en veel nijverheid. Kremsier, met een aanzienlijk slot,
liet zomerverblijf van den aartsbisschop van Olmutz, heeft 8000 inw. Prema heeft
44p0, Frey berg 4000, Moravisch Ostrau 2000, Fulneck 3600, Bodenstadt 1600 cu
Leipnic (spr. Leipniets) 4400 inw.
11. Oostenrijksch Silezië.
Een zeer bergachtig, doch niettemin welbebouwd en sterk bevolkt
land, waar de Weichsel ontspringt, liggende tegen Hongarije, is ver-
deeld in 2 landgeregten: Troppau en Teschen,
1. Troppau, welgebouwde stad aan de Oppa, heeft omstreeks 15,000 inw., die
levendigen handel drijven. Jägerndorf, aan de Oppa, heeft eene prachtige kerk
en 7000 inw. Wagstaat heeft 3800, Oderau 3000, Bennisch 2900, Javornick 2100,
Freiwaldau 2500, Zuckmantd iilQi), Weidenau 1800, Freudenthal 8200, Engelsberg-
2300 en Würbenfhal 2000 inw. Karlsbrunn is eene beroemde badplaats, en in het
dorp Gr'dfenberg heeft men eene vermaarde inrigting ter genezing van ziekten door
middel van koud water. (PuiEssurrz.)
2. Teschen, aan den zuidwestelijken voet der Karpaten en aan de Oelsa, heeft
levendigen handel en 8000 inw. (Vrede 1779.) Jablunka heeft 2400 en Skotschau
1900 inw. Bielitz, nieuw gebouwde cn door laken'neverij zeer bedrijvige stad,
met 8000 inw., wordt door de rivier Biala van de Galicische stad van dezen naam
gescheiden. Freystadt, Oderberg en Friedeck zijn kleine stadjes. Weichsel is het
aanzienlijkste dorp der monarchie, beslaat 4 v. m. in oppervlakte, en telt 6000
inw., alle Protestanten.
De tot hiertoe beschrevene Oostenrijksch kroonlanden behooren
alle, doch de nu volgende niet, tot het Duitsche bondgenootschap.
12. Galicië met Krakau.
Dit Poolsche kroonland, aan de noordoostzijde van de Karpaten
gelegen, is grootendeels eene uitgestrekte vlakte van ongemeene
vruchtbaarheid, bespoeld door den Weichsel, benevens den hier oul-
springenden Dnjester»
Galicic maakte weleer een gedeelte van Polen uit, cn viel in 1772 aan Oosten-
rijk ten deel. Krakau werd in 1815 tot een vrijstaat verheven, onder beschcrniing
vau Rusland, Oostenrijk cu Pruissen, docli in 1846 met Oostenrijk vereenigd.
Deze provincie is verdeeld in 3 stadhouderschappen: Lemberg,
KraJcau en Stanislawoiv.