Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
OOSTENRIJK. 117
Dit vruchtbare land is aan zijne grenzen geheel van bergen in-
gesloten, waaronder het Rmzengeüeryte de grootste hoogte bereikt.
Do Elbe en de Moldau zijn de hoofdrivieren. Het land is verdeeld
in 7 kreisen: Praag^ Pardubitz^ Budwds^ Pilsen^ Eger^ Boheemsch Leipa
en Gitschin.
1. Praag f de versterkte hoofdstad van dit kroonland, in een vrij eng dal beval-
lig gelegen aan beide zijden van de Moldau, over welke eene met 28 standbeelden
versierde brug ligt, heeft 4 uren in omtrek, een groot keizerlijk paleis, vele an-
dere massive gebouwen, cn met de voorsteden, Smichow, Karolinenthal en Wis-
sehrad (spr. Wiessegrad), 150,000 inw., die aanzienlijken handel drijven. Een uur
gaans van deze stad ligt de Witte berg^ bekend door den slag van 1620. (Joh. Hüss
verbrand, 1414.) Verdere steden zijn: Brandeis, Melnik, Eule, Beraunt Przibrani
(spr. Perzjibram), IJorzotvicz (spr. GorzowieiM), met de belangrijkste Boheomsche
ijzerwerken, Rakonitz, Scldan, Randnitz en Laun, alle met 2 a 4000 inw.
2. Pardubitz, aan den mond van de Chrudimka in dc Elbe, beeft 3800 inw.
Verdere steden zijn: Kaurzin met 2200. Kollin (slag 1757) mei 6000, Chrudin
met 5800, Hohenmauth met 5000, Policzka (spr. Polietsjka) met 4000, Landskron
met de grootste linnenbleekerijen in de monarchie en 5000, Leitomisl met 6500,
Czaslau (spr. Tsjaslau) met 3500, Kuttcnberg met zilvermijnen, stijfsel- en andere
fabrieken en r0,000, Chotusitz (slag 174'>) met 750, Duitsch Drod [brod is veer,
ons drecht) met 4000, Ilumpoletz met 4200 en Polna met 5000 inw.
3. Budiceis, aan den mond van de Malsch in de Moldau, heeft fabrieken cn
handel en 14,000 inw. Verdere steden, met 2 a 4000 inw., zijn: Frauenberg,
Moldaustein, Krummau, Rosenberg, WittiJigau, Tabor, Pilgram, Putzau, Teschen cn
Bechin. Neuhaus, aan de Nezarka, heeft een fraai kasteel, fabrieken en 8000 inw.
4. Pilsen, aan de vereeniging van de Mies en deBeraun, heeft lakenfabrieken en
12,000 inw. Verdere steden: Mies met 3200, Rokitzan m^i ZOOO, AVaWaw met 6800,
Bischojteinitz met 2200, Tauss met 6600, Nepomuk met 1500. Neugedein mQt ,
Piseck met 6000, Berg-Reichenstein met 1800, Strakonitz met 4500, Prachatitz met
2600 en ^Sedlitz met 1400 inw. Ilet vlek llussinetz, met 1200 inw., is de geboorte-
plaats van Johannes IIuss.
5. Eger, aan den Eger, hceft 11,500 inw. (Vermoord Wai.lenstein 1634.) Een
uur van hier ligt de Franzensbrunn, een zeer vermaard bad. Karlsbad, aan de
zamenvloeijing vau de Tepl en den Kger, in een eng dal tusschen hooge bergen,
heeft beroemde en zeer bezochte baden en 4000 inw. i)e bergstad Joachimsdal heeft
zilvermijnen, die voorheen zeer rijk waren, en van welk zilver de eerste rijksmunt
geslagen is. Verdere steden zijn: Plan, Tepl, TachaUy Ellbogen, Schönbach,
Schlackenwalde, Schlackenwerth, Saatz, Kaaden, Commotaxi (spr. Tsommotau),
Brüx, Klosterle, Bilin (met eene beroemde zuurbron), Teplitz (in een fraai dal
met warme baden) en Oberleitensdorf, alle met 2 k 4000 inw.
6. Boheemsch Leipa, aanzienlijke fabriekstad, heeft 6000 inw, LeitmeritZy aan de
Elbe, in een zeer vruchtbaar oord, gewoonlijk het Boheemschc paradijs genoemd,
heeft 5000 inw. Verdere steden zijn: Theresienstadt met 1600, Z^oäo.szV« (slag 1756),
met 1600 Graupen met 1700, Aussig met 2400, Tetschen met 1700, Schluckennu
met 3400, Kamnitz met 2500 inw. Steinschonau is een groot durp met 3000 inw.,
die alle van glasblazerij en glashandel bestaan. Het vlek ISchönUnde hceft groote
garenfabrieken en handel en 7000 inw. ILaijde is de hoofdzetel van den Boheem-
bchen glashandel. Do stad Rumburg heeft weverijen, andere fabrieken en 5500 inw.
Nixdo^\% een fabriekdorp met 5500 inw. Warnsdorf hQQi men eene reeks fabriek-
dorpen met 10,000 inw., Friedland heeft 3800 inw. Reichenberg, voorname fabriek-
plaats en na Praag de grootste stad in Hoheme, heeft, met dc vreemde werklieden ,
15,000 inw., onder welke 1150 lakenfabrikanten. Liebenau heeft 2500 en Reichstadt
2200 inw. Liebwerda, dorp in een romantisch dal met 800 inw., is beroemd door
zijne minerale wateren. Voorts heeft men nog eene menigte andere bloeijende fa-
briekdorpen.
7. Gitschin, bekoorlijk tusschen bergen gelegen, heeft fabrieken en 4000 inw.
Podiebrod heeft 3200, Nieuw-B idscho w A\00, Chlumetz ^{00, Jung-Bunzlau bfiOO,
Turnau 4800, llohenelbe 3500, Arnau 1600, Starkenbach 2200, Königsgrätz 10,000,
Trautenau 2500, Josephsstadt 1800, Nachod 2400, Reichenau 4000, Senjlenberg 2,\00,
Grulich 2600, Jaromierz 3600, Königinhof bOOO ea Braunau 35U0 inw.
10. Moravië.
In 548 namen Slaven het land in bezit, nadat de Longobarden het verlaten
hadden. Zij noemden zich, naar de rivier Morava (March), Moraviërs en het
land Moravia. In 1526 kwam het door huwelijk aan Boheme.