Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
mmmmm
116 EUROPA.
met 500, Lussin piccolo met 4G00 en Lusain grande mot 2500 inw. Het ei!. Ve-
glia is 5 v. ni. groot, telt 11,000 bew., cn heeft, behalve eene stad van geleken
naam, met 1300 inw., nog 3 vlekken en G4 dorpen.
8. Tirol en Vorarlberg.
Het graafschap Tirol erfde Oostenrijk in 1363. Van de Vor-Ai-lbergsche landen
(dus genoemd, omdat zij door den Arlberg van Tirol gescheiden waren) werd het
graafschap Feldkirch of Monifort gekocht in 13G5, het graafschap in 1376.
het graafschap iJre^ens; in 1451, het graafschap Sonnenbergiw 1523, en het graafschap
Ilohenembs in 176Ó als opengevallen rijksleen bekomen. Het Fusterdal ^eèxiA 15011.
IJe italiaansche grenslanden, bij den vrede te Noyon (1510), van -de republiek Ve-
netië afgestaan. De bisdommen Brixen en Trente in 1802 als schadevergoeding voor
andere afgestane stukken lands ontvangen. In 1S05 moest Oostenrijk Tirol aan
Beijeren afstaan. In 1809 was Zuid-Tirol van Beijeren gescheiden en bij het
koningrijk Italic gevoegd. Sedert 1814 behoort Tirol v/eder tot Oostenrijk.
Dit land, eene voorzetting van Zwitserland, is vol bergen en
dalen. De meeste bergen zijn met eeuwig ijs en sneeuw bedekt;
terwijl de dalen, vooral iu de zuidelijke deelen, een zacht klimaat
hebben, dat den wijnbouw veroorlooft; ja zelfs groeijen in eenige
dezer dalen citroenen. Onder de bergen, de Rhcetische of Tiroler
Alpen geheeten, verheft zich het hoogst de Ortles, van 12,000 voet,
de hoogste berg van Duitschlaud en een der hoogsten van Europa.
Over den Brenner, een gebergte, dat zich in het midden van Tirol
verheft, loopt de hoofdweg van Innsbruck naar Italië. Onder de
vele rivieren, die in ïirol ontspringen, zijn de Etsch, de Drau, de
lller, de Lech en de Isar de voornaamste. Het land is verdeeld in
4 kreisen: Innsbruck^ Brixen, Trente en Bregenz.
1. Innsbruck, de fraai gebouwde hoofdstad, tusschen hooge en ruwe bergen , aan
de vereeniging van de Sill en dc Inn, heeft eene hoogeschool en 14.000 inw.;
I uur vau de stad ligt het schoone lustslot Ambras. Hall, stad aan de Inn, heeft
5000 inw. en eene vermaarde zoutkeet, waarvoor de zoutsteen uit eenen 5000 voet
hoogen berg gegraven wordt, die eene mijl van de stad ligt. Het vlek Schwatz
Iicelt 4600 inw. en fabrieken, en de stadjes Rattenberg en Kitzbüchel 1100 en 1800
inw. Kufstein, stad aan de Inn, in wier nabijheid eene vesting op eene steile
rots ligt, telt 1500 inw.
2. Brixen, in eene aangename streek, te midden van wijnbergen, telt 3800 inw.
Kleine stadjes zijn: Brunecken, Lienz, Sterzing, Klausen, Meran en Glums. Böt-
zen, aan de zamenvloeijing van de Eisak en de Talfer, van bergen omringd, heeft
10,000 inw., aanzienlijke zijdefabriekcn. en houdt jaarlijks 4 beroemde markten,
liet Mitterbad is het meest bezochte mineraalbad van Tirol, en het vlek Tramin,
met 1400 inw., is bekend wegens zijn uitmuntenden wijn.
3. Trente, stad van bergen omringd, aan de Etsch, heeft 15,000 inw. cn be-
langrijke zijdefabriekcn. (Concilie van Trente 1545—1563.) Roveredo, door welke
de heno vloeit, cn \ uur van de Etsch, met 8000 inw., is de hoofdzetel van de
Tirolsche zijdefabrieken en zijdehandel.
4. Bregenz, levendige stad aan de uitstrooming van dc Bregenz in het meer
van Oonstans, heeft 3000 inw. Verdere steden en vlekken zijn : Pergine, Cavalese,
Ala, Avio, Rii'a, Arco, Bludenz cn Feldkirch. Ilohenembs, vlek en hoofdpl. van liet
voormalige graafschap van dezen naam, telt 2400 inw., waaronder 500 Joden,
die de eenige Jodengemeente in Tirol uitmaken. Er heerscht veel bedrijvigheid.
Dornbirn is eene groote fabriekgemeente van 8000 inw. Het vlek Ranhceil is
eene beroemde bedevaar^lflats. Belangrijke fabriekgemeenten zijn nog: Lustenau
met 3000 en St. Johann flächst met 2000 inw.
9. Boheme.
In ouden tijd met Moravië vereenigd, onder het eigen vorstelijk geslacht der
Przemgsfiden (spr. Ferzjemisliden), tot 1306. Vervolgens onder het huis Luxem-
burg, dat in 1315 ook Silezië en in 1356 de Duitsche keurvorstelijke waardigheid
verwierf, ofschoon het land steeds eenigzins met Duitschland verbonden bleef. De
bevolking bestaat voor è uit Duitschers, voor | uit Bohemers (eigenl. Czechen^ spr.
Tsjechen), die een dialect van het Slavisch spreken en in het midden des lands
eu voorbij de grenzen van Moravië wonen.