Boekgegevens
Titel: Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Auteur: Frijlink, H.
Uitgave: Amsterdam: Hendrik Frijlink, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 680 D 2
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203765
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van de aarde
Trefwoord: Geografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nieuw handboek der aardrijkskunde, met geschiedkundige aanteekeningen
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE NEDERLANDEN. 83
aan Pruissen, ten zuidwesten aan België, ten noordwesten aan Noord-
Braband. Met uitzondering van Maastricht en Venlo, behoort zij
tot het Duitsche Bondgenootschap. De bodem is in het noorden
vlak, in het zuiden heuvelachtig, en vruchtbaar langs de Maas, die
deze provincie in hare geheele lengte doorstroomt, en de iZoör,/SiüaZ;»
en Niers uit Pruissen, benevens de minder belangrijke Geul, Neer
^n Jecker uit België ontvangt. Landbouw, veeteelt, fabrieken, vis-
scherij en mijnen zijn bronnen van bestaan. Het moeras de Feel ligt
gedeeltelijk in het zuiden dezer provincie, en de Zuid-JFUlems-vaart
loopt er doorheen.
Arr. 1. Maastricht, aan de Maas_ en Jecker, do hoofdst. met 26,500 inw.,
weleer eene Romeinsche legerplaats, is eene sterke vesting, heeft fraaijo ge-
bouwen, zoo als de Gothische kerk van St. Servaas en het stadhuis. De voor-
stad Wijk, aan den regter oever der Maas, is er met eene brug van 560 voet aan
verbonden. De omstreken zijn schoon; vermaard is de Pietersberg met zijnen
doolhof van gangen, waaruit eeuwen lang mergelsteen is gegraven. — Het vlek
Meersen telt 1200 en het vlek Valkenburg 800 inw. In de nabijheid van het laatste
heeft men de ruïnen van het kasteel der sires van Valkenburg. — Het vlek Heer-
len, met fabrieken, telt 3000 zielen. — Dorpen zijn Kerkraede met 3800, Nteu-
wenhagen met UOO, Schaesbtrg met 1200, Ubach met 1300 en Voerendael met 1500
inw. — Sittard, fabriekstad aan de Geleen, heeft 4600 inw. — Het stadje Äusseren
is onbelangrijk. — Dorpen zijn nog: Brunsum met 1100, Geleen met 2000, Lim-
bricht met 1300, Gulpen met 2000, Wittern met 2000 en Wylre met 1600 inw. Het
vlek Vaals heeft 2000 inw. Bijna alle zijn fabriekplaatsen.
Arr. 2. Roermond, aan Maas en Roer, vrij levendige stad, voormalige ves-
ting, telt 8200 inw. — Het dorp Echt, met fabrieken, telt 3000 inw. — Bij het
vlek Moiifort was vroeger een slot, waar graaf Reinoud II vau Gelder zijnen
vader gevangen hield. — Stevensu-eert is een vlek op een eiland in de Maas, met
950 inw. — Het vlek Wessem, aan de Maas, heeft 820 inw. — Horst is een aan-
zienlijk dorp, met 3200 inw. — Venlo, vesting aan de Maas, in een moerassig
oord, heeft 7600 inw. — Weert, aan de Zuid-Willems-vaart, heeft fabrieken, veel
handel en 6900 inw. (Ruïnen van het kasteel der graven van Hooknb, tombe vau
ph. db Montmobency.) — Het dorp Jlorn, met 800 inw., was waarschijnlijk dc
geboorteplaats der graven van Hom of Hoorne. — Het vlek Thorn telt 1200 zie-
len. — Het stadje Gennep, vroeger versterkt, thans vervallen, heeft 1350 inw. —
Do welvarende gemeente Bergen, aan dc Maas, telt 3500 en het dorp Mook 1000
zielen. De nabij het laatste gelegene Mookerheide is vermaard door den veldslag
van 14 April 1574.
Het groothertogdom Luxemburg, de oostelijke helft van het
oude groothertogdom, is groot 47 v.m., en telt bijna 195,000 beAV.
Het grenst ten zuiden aan Frankrijk, ten westen aan Belgisch Luxem-
burg. en voor het overige aan Pruissen. Het behoort tot het Duit-
sche Bondgenootschap, en heeft den koning der Nederlanden tot
gi-oothertog. De bodem is bergachtig, bedekt met bosschen, die tot
het Ardenner-woud behooren, en in het oosten vruchtbaar, waar men
de Moezel vindt, die de^wrö opneemt, waarin do Elze en Our vloeijen.
Luxemburg, aan de Elz of Elze, met 12,000 inw., ia eene zeer sterko ves-
ting, met in rotsen uitgehouwene werken. Men vindt er ccn atheneum en fabrie-
ken. — Echternach, stad aan de Sure, heeft 3900, W/s looijerijen, lakenfabrieken
en steengroeven en 2900, Grevenmachern, aan de Moezel, fabrieken en handel en
2500, Biekirch, fraai stadje aan de Sure, wijnbouw en 2800, Remich, bevallig
gelegen aaa de Moezel, 2300, Vianden, in een dal aan de Our, 1500 inw.
De bezittingen der Nederlanden buiten Europa zijn:
1°. In Azië, onder den naam van Neêrlandsch Indië: bijna geheel .TatJa,
hebbende met Madoera en andere er toe behoorende eilanden 10,600,000
bew.; bezittingen op Suinatra met 1,600,500, Eiou met30,900, BanJca
met 45,000, Billiton of Blitong met 12,000, een deel van Borneo met
695,000, van Celebcs met 265,000, AmhoinamQt 131,000, Menado met
6*