Boekgegevens
Titel: Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1864
2de, verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 3038
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203733
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Vorige scan Volgende scanScanned page
62
Voor omdat, opdat en zoo dat wordt soms alleen dat gebezigd,
als: ik ben blijde, dat gij gekomen zijl-, hij doet zijn best, dat hij
zijn brood verdiene-, het vriest, dat het kraakt; nu klinkt de hamer-
slag, dat rots en ree 't herhalen. Ofschoon tTx schoon, alhoewel txi
hoewel, alsof en of kunnen elkander vervangen, als : de nacht
verdwijnt, schoon (ofschoon) nog onwillig, loom van tred-, hij deed
het, hoewel {alhoewel) ik het hem tweemaal verbode» had; hij ligt,
of {alsof) hij dood ware.
86. Tusschenwerpseh zijn klanken, nu eens met, dan
zonder bepaalde beteekenis, die men uitbrengt bij zekere
gewaarwordingen.
De gebruikelijkste gevoelsklanken zijn: ach! och! o! ei!
ha! brrrf ha! foei! heisa! hoera! hoezee! he! hm hm! 'oei!
ai.' ah ah!
Men brengt tot deze woordsoort ook klanknabootsingen,
als: tiktak.' pief, paf, poef! bom! plomp! bom, ham! krik,
krak! boe, boe! klets! klingeling.'
Hei! holla! st! ho! top.' geven een verlangen te kennen.
Verder worden als tussebenwerpsels gebruikt: voort! weg!
marsch! halt! stil! kom, kom! komaan! — Men besehouwe
deze liefst als onvolledige volzinnen.
Geenerlei bepaald gevoel wordt uitgedrukt door o ! Ongenoegen,
door och ! Smart, door och ! ach ! o wee I wee ! och Hemel! ach God !
enz. Ligchamelijke pijn, door au! ai! oei! Beklag, door helaas!
Vreugde en wreede lust, door ha! Opwekking tot vreugde, door
heisa! Aanhitsing, door Isa! Bescheiden uitnoodiging, door ei! ei
lieve! Bevreemding, verwondering of verbazing, door hé! ei! Be-
vrediging na bekomen inlichting, door zoo zoo! ah ah! Overblij-
vende twijfel, door hm hm! "Kenwensch, door och! ai! Afschuw
en walging, door foei! bal brrr! Volksvreugde, door hoezee! Hoera!
is eer. kriigsmanskreet.