Boekgegevens
Titel: Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1864
2de, verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 3038
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203733
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Vorige scan Volgende scanScanned page
41
heb hem nagetolgd, d. i. zijn voorbeeld gevolgd; ik ben hem voorbij-
gegaan, weder in eigenlijke, en men heeft hera zoorbijgegaan, in
oneigenlijke beteekenis ; enz.
Teriigwerkevde werkwoorden zijn de zoodanige, waarbij
het onderwerp, dat de handeling uitoefent, tevens het voor-
werp is, dat die handeling ondergaat, zooals: zich wasschen,
zich schamen, zich inbeelden, zich veroorlooven.
Zich tchamen, zieh inbeelden, zich aanmatigen, enz,, die niet zon-
der jjVA kunnen voorkomen, heeten noodwendig terugwerkende; zich
wasschen, zich kleeden, zich prijzen, enz., die ook zonder zich gebruikt
worden , heeten toevallig terugwerkende. Deze hebben vaak het
woordje 2e/w bij zich, als^ hij prijst zich zehen; hij wascht zich-
zelven-, ik kleed mijzelven. Men schrijve liefst niet: ik schaam mij
zehen, ik beeld mij zelvtn in.
70. Wanneer een ^werkwoord zoo gebruikt wordt, dat
de persoon of zaak, waarvan de werking uitgaat, niet uit-
drukkelijk genoemd, maar door het onzijdig voornaamwoord
het uitgedrukt wordt, dan heet zoo'n werkwoord onpersoonlijk.
Echte onpers. werkw. zijn: het regent, hel waait, het ha-
gelt, het is koud, het is warm, enz. Onechte onpers. werkw.
zijn: het ontbreekt hem aan moed, dat is: moed ontbreekt hem-,
het faalt hem aan krachten, d. i: krachten falen hem.
Schijnbaar onpers. werkw< zijn : het smart hem, dat gij ziek zijt;
het bevreemdt mij, dat hij niet hier. is-, het verheugt hem, dat gij
hier zijt-, het geschiedde, dat hij ziek was, enz., welke beteekenen :
dat gij ziek zijt, smart hem; dat hij niet hier is, bevreemdt mij; dat
gij hier zijt, verhevgt hem; dat hij ziek was, geschiedde.
71. Onder de werkwoorden zijn er eenige, die hulpwerk-
woorden heeten:
Hulpwerkwoorden van den tijd zijn: hebben, zijn en zullen:
ik heb gegaan, ik ben gegaan, ik zal gaan.