Boekgegevens
Titel: Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1864
2de, verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 3038
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203733
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Vorige scan Volgende scanScanned page
u
plaats ontleend zijn; als: Amsterdammer schipper. Aarden-
burger haven.
d. De bijv. naamw. rechter m linker: hij heeft zijn'rech-
ter voet verstuikt.
Men schrijft ook rechtervoet, linkerhand, enz.
e. Verder verdient de onverbogen vorm de voorkeur bij de meer-
lettergrepige bijv. naamw. en deelwoorden op ea, en in het alge-
meen daar, waar eene opeenhooping van toonlooze lettergrepen de
welluidendheid zou storen, als: een man met overspannen zenuwen;
hij was met verhevener en edeler gevoelens bezield; dit zijn belangrijker
voordeden-, de onbezonnen jeugd-, enz.
Hoogst zeldzaam zijn de voorbeelden van verbogen stoffelijke
bijv. naamw., als: goudene lokken, zijdene wieg. Nog zeldzamer is
hout voor houten, dat men in den volgenden versregel uit tollens'
Verovering van Damiate aantreft:
En stevig staat de romp van 't hout kasteel ineen.
Noch het een, noch het ander verdient navolging.
39. De bijv. naamw. hebben drie trappen van vergelij-
king: den stellenden, den vergrootenden of vergelijkenden,
en den overtreffenden trap.
De vergrootende|trap wordt gevormd door er, en gaat
het bijv. naamw. op een' klinker of eene r uit, door der,
als: groot,'grooter; ver, verder-, na, nader; spa, spader; goed-
koop, goedkooper, enz.
Een merkwaardig gebruik maakt de groote bildeedijk ergens
vau den vergrootenden trap, als hij van den ouden bajertnacht
zegt, dat hij was :
Woester woest dan woestenij,
Goedkooper is de vergrootende trap van het bij v. naamw, goed-
koop; beter koop is de vergr. trap van de bijwoordelijke uit-
drukking goe'koop of goeden koop. Goedkooper en goedkoopst moe-
ten dus als bijv. naamwoorden; beterkoop bestkoop als bijwoorden
beschouwd en gebruikt worden. Van duurkoop, dat uit dure koop
ontstaan is, heeft men duurderkoop.